Λεξικό
Οδοντικοί τραυματισμοί
Τραυματισμοί των περιοδοντικών ιστών
Τραυματισμοί των σκληρών οδοντικών ιστών και του οστού
- Ρωγμή αδαμαντίνης
- Κάταγμα αδαμάντινης
- Κάταγμα μύλης χωρίς αποκάλυψη πολφού (κάταγμα αδαμαντίνης-οδοντίνης)
- Κάταγμα μύλης με αποκάλυψη πολφού (κάταγμα αδαμαντίνης-οδοντίνης-πολφού)
- Κάταγμα μύλης ρίζας χωρίς αποκάλυψη πολφού
- Κάταγμα μύλης ρίζας με αποκάλυψη πολφού
- Κάταγμα ρίζας
- Κάταγμα φατνιακής απόφυσης
Τραυματισμοί των ούλων ή του στοματικού βλεννογόνου
- Λύση της συνέχειας του στοματικού βλεννογόνου
- Μωλωπισμός των ούλων ή του στοματικού βλεννογόνου
- Εκδορά των ούλων ή του στοματικού βλεννογόνου
Συνέπειες οδοντικού τραύματος
- Νέκρωση πολφού (ΝΠ)
- Ενασβεστίωση ριζικού σωλήνα (ΕΡΣ)
- Εξωτερική αποκαταστατική απορρόφηση (Εξωτερική επιφανειακή απορρόφηση)
- Εξωτερική αγκύλωση (Εξωτερική οστική αντικαταστατική απορρόφηση)
- Εξωτερική φλεγμονώδης απορρόφηση
- Εσωτερική φλεγμονώδης απορρόφηση
- Εσωτερική αποκαταστατική απορρόφηση (Εσωτερική επιφανειακή απορρόφηση)
- Εσωτερική αγκύλωση (Εσωτερική οστική αντικαταστατική απορρόφηση)
- Εξωτερική αυχενική απορρόφηση
- Απώλεια ύψους φατνιακής απόφυσης τραυματικής αιτιολογίας
- Παρωδική ακρορριζική διεύρυνση περιρριζίου
- Μεταπλασία πολφού
- Επαναπρόσφυση των ούλων
- Αναγέννηση περιοδοντικής μεμβράνης
Θεραπεία και ορισμός δοκιμασιών
- Κάλυψη εκτεθειμένης οδοντίνης
- Κάλυψη πολφού
- Μερική πολφοτομή (Πολφοτομή του Cvek)
- Χειρουργική αφαίρεση μύλης
- Τεχνική ακρορριζογέννησης
- Αναγεννητική ενδοδοντία (επαναγγείωση)
- Οστεοενσωμάτωση
- Ακινητοποίηση
- Επανατοποθέτηση δια χειρός
- Χειρουργική επανατοποθέτηση
- Ορθοδοντική επανατοποθέτηση
- Μερική επανατοποθέτηση
- Ολική επανατοποθέτηση
- Αφαίρεση πολφού (πολφεκτομή)
- Δοκιμασίες ζωτικότητας πολφού
Ορισμοί επούλωσης των ιστών
Ορισμοί που σχετίζονται με την ανάπτυξη των μόνιμων δοντιών και πιθανές διαταραχές που μπορεί να προκύψουν κατά την ανατολή τους εξαιτίας οδοντικών τραυματισμών των νεογιλών δοντιών
- Λευκή ή καστανοκίτρινη δυσχρωμία
- Υποπλασία αδαμάντινης
- Παραμόρφωση της μύλης
- Οδόντωμα
- Διπλασιασμός της ρίζας
- Παραμόρφωση της ρίζας και κάμψη της ρίζας προς παρειακά
- Παραμόρφωση της ρίζας και κάμψη της ρίζας προς πλάγια κατεύθυνση
- Μερική ή ολική διακοπή της διάπλασης της ρίζας
- Απολυματοποίηση ή νέκρωση του οδοντικού σπέρματος/a>
- Διαταραχές στην ανατολή
Τραυματισμοί των περιοδοντικών ιστών
ΔΙΑΣΕΙΣΗ
Πρόκειται για τραυματισμό των περιοδοντικών ιστών που υποστηρίζουν το δόντι χωρίς την ύπαρξη κινητικότητας αλλά με πόνο στην επίκρουση.
ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΧΩΡΙΣ ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΗ
Πρόκειται για τραυματισμό των περιοδοντικών ιστών που υποστηρίζουν το δόντι που έχουν ως αποτέλεσμα τη χαλάρωση του δοντιού στο φατνίο, την ύπαρξη αυξημένης κινητικότητας του δοντιού αλλά χωρίς μετατόπιση. Σε σοβαρούς τραυματισμούς η αιμορραγία από την ουλοδοντική σχισμή επιβεβαιώνει τη διάγνωση.
ΜΕΡΙΚΗ ΕΚΓΟΜΦΩΣΗ
Μερική μετατόπιση του δοντιού με αξονική κατεύθυνση εκτός του φατνίου.
Ο τραυματισμός του δοντιού που χαρακτηρίζεται από μερική ή ολική αποκόλληση της περιοδοντικής μεμβράνης και έχει ως αποτέλεσμα τη χαλάρωση και μετατόπιση του δοντιού. Τα τοιχώματα του οστού της φατνιακής απόφυσης παραμένουν άθικτα στις περιπτώσεις της μερικής εκγόμφωσης σε αντίθεση με την πλάγια μετατόπιση. Εκτός από την αξονική κατεύθυνση της μετατόπισης, το δόντι μπορεί να παρουσιάζει συχνά κλινικά χαρακτηριστικά οριζόντιας πρόταξης ή αρνητικής οριζόντιας πρόταξης. Σε περιστατικά έντονων εκγομφώσεων τα κλινικά αυτά χαρακτηριστικά μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί τα χαρακτηριστικά αυτά να είναι περισσότερο έντονα και από τη μερική εκγόμφωση του δοντιού.
ΠΛΑΓΙΑ ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΗ
Μετατόπιση του δοντιού προς οποιαδήποτε κατεύθυνση εκτός από την αξονική. Η μετατόπιση συνοδεύεται από θρυμματισμό ή κάταγμα της παρειακής ή της υπερώϊας/γλωσσικής επιφάνειας του φαντιακού οστού.
Η πλάγια μετατόπιση όπως και η μερική εκγόμφωση χαρακτηρίζεται από μερική ή ολική αποκόλληση του περιοδοντικού συνδέσμου. Ωστόσο, σε δόντια που έχουν υποστεί πλάγια μετατόπιση πολλές φορές συνυπάρχει και κάταγμα του φατνιακού οστού (παρειακά, ή υπερώια/γλωσσικά) και δημιουργούνται έτσι ζώνες συμπίεσης στο αυχενικό ή ακρορριζικό τριτημόριο. Εάν υπάρχει κάταγμα και στις δύο πλευρές του φατνιακού οστού ο τραυματισμός πρέπει να ταξινομηθεί ως κάταγμα του φατνιακού οστού (σπάνια επηρεάζεται μόνο ένα δόντι). Κλινικά, στις περισσότερες περιπτώσεις το δόντι δεν έχει κινητικότητα καθώς το ακρορρίζιό του είναι “σφηνωμένο” στο παρακείμενο οστό εξαιτίας της μετατόπισης.
ΕΜΒΥΘΙΣΗ
Χαρακτηρίζεται από μετατόπιση του δοντιού μέσα στο φατνιακό οστό (συνήθως ακολουθεί τον κεντρικό άξονα του δοντιού). Ο τραυματισμός αυτός συνοδεύεται από σύνθλιψη ή κάταγμα του φατνιακού οστού.
ΟΛΙΚΗ ΕΚΓΟΜΦΩΣΗ
Ολική εκτόπιση του δοντιού έξω από το φατνίο.
Τραυματισμοί των σκληρών οδοντικών ιστών και του οστού
ΡΩΓΜΗ ΑΔΑΜΑΝΤΙΝΗΣ
Ατελές κάταγμα (ρωγμή) στην επιφάνεια της αδαμάντινης χωρίς την απώλεια οδοντικού ιστού.
ΚΑΤΑΓΜΑ ΑΔΑΜΑΝΤΙΝΗΣ
Κάταγμα που περιορίζεται στην αδαμάντινη ενώ συνυπάρχει και απώλεια οδοντικού ιστού.
ΚΑΤΑΓΜΑ ΜΥΛΗΣ ΧΩΡΙΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΠΟΛΦΟΥ (ΚΑΤΑΓΜΑ ΑΔΑΜΑΝΤΙΝΗΣ-ΟΔΟΝΤΙΝΗΣ)
Πρόκειται για κάταγμα που περιλαμβάνει την αδαμαντίνη και την οδοντίνη με απώλεια οδοντικού ιστού αλλά δεν περιλαμβάνεται ο πολφός.
ΚΑΤΑΓΜΑ ΜΥΛΗΣ ΜΕ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΠΟΛΦΟ(ΚΑΤΑΓΜΑ ΑΔΑΜΑΝΤΙΝΗΣ-ΟΔΟΝΤΙΝΗΣ-ΠΟΛΦΟΥ)
Πρόκειται για κάταγμα που περιλαμβάνει την αδαμαντίνη την οδοντίνη με απώλεια οδοντικού ιστού και αποκάλυψη του πολφού.
ΚΑΤΑΓΜΑ ΜΥΛΗΣ-ΡΙΖΑΣ ΧΩΡΙΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΠΟΛΦΟΥ
Πρόκειται για κάταγμα που περιλαμβάνει την αδαμαντίνη, την οδοντίνη, την οστεΐνη με απώλεια οδοντικού ιστού, αλλά δεν περιλαμβάνεται ο πολφός.
ΚΑΤΑΓΜΑ ΜΥΛΗΣ-ΡΙΖΑΣ ΜΕ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΠΟΛΦΟΥ/h3>
Πρόκειται για κάταγμα που περιλαμβάνει την αδαμαντίνη, την οδοντίνη, την οστεϊνη με απώλεια οδοντικού ιστού, ενώ περιλαμβάνεται και ο πολφός.
ΚΑΤΑΓΜΑ ΡΙΖΑΣ
Πρόκειται για κάταγμα που περιλαμβάνει την οστεΐνη, την οδοντίνη και τον πολφό. Τα κατάγματα ρίζας μπορούν να κατηγοριοποιηθούν περεταίρω αν υπάρχει ταυτόχρονη μετατόπιση της μύλης του δοντιού (βλ. τραυματισμούς των περιοδοντικών ιστών).
ΚΑΤΑΓΜΑ ΦΑΤΝΙΑΚΗΣ ΑΠΟΦΥΣΗΣ
Πρόκειται για κάταγμα της φατνιακής απόφυσης; Μπορεί να περιλαμβάνεται το φατνίο στον τραυματισμό μπορεί και όχι.
Σε περιπτώσεις κατάγματος της φατνιακής απόφυσης παρατηρείται κινητικότητα στη φατνιακή απόφυση; Κατά την κλινική αξιολόγηση μπορεί επίσης να παρατηρηθεί κινητικότητα πολλών δοντιών ταυτοχρόνως ως ενιαία μονάδα.
Τραυματισμοί των ούλων και του στοματικού βλεννογόνου
ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΧΕΙΑΣ ΤΩΝ ΟΥΛΩΝ Ή ΤΟΥ ΣΤΟΜΑΤΙΚΟΥ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟΥ
Επιπολής ή βαθύτερη πληγή στον βλεννογόνο που προκύπτει από σχίσιμο και μπορεί να προκληθεί από αιχμηρό αντικείμενο.
ΜΩΛΩΠΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΟΥΛΩΝ Ή ΤΟΥ ΣΤΟΜΑΤΙΚΟΥ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟΥ
Μώλωπας ο οποίος προκαλείται μετά από πρόσκρουση των ιστών με αμβλύ αντικείμενο και δεν συνοδεύεται από λύση της συνέχειας του βλεννογόνου ενώ συνήθως παρατηρείται υποβλεννογόνια αιμορραγία. Ο τραυματισμός αυτός μπορεί να σχετίζεται με υποκείμενο κάταγμα του παρακείμενου οστού.
ΕΚΔΟΡΑ ΤΩΝ ΟΥΛΩΝ Ή ΤΟΥ ΣΤΟΜΑΤΙΚΟΥ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟΥ
Επιφανειακή πληγή που προκαλείται από τρίψιμο ή ξύσιμο του βλεννογόνου αφήνοντας μια ακατέργαστη αιμορραγούσα επιφάνεια.
Συνέπειες του οδοντικού τραύματος
ΝΕΚΡΩΣΗ ΠΟΛΦΟΥ(ΝΠ)
Η νέκρωση του πολφού μπορεί να είναι πηκτική/ισχαιμική νέκρωση (άσηπτη) ή μικροβιακής αιτιολογίας (υγροποιητική-σηπτική) νέκρωση.
Παθογένεση
Σε τραυματικές βλάβες στις οποίες η νευραγγειακή παροχή στον πολφό έχει αποκοπεί ολοκληρωτικά υπάρχουν μηχανισμοί επαναγγείωσης και επαναιμάτωσης του πολφού. Οι πιθανότητες για επιτυχή επαναγγείωση καθορίζονται πρωτίστως από το μέγεθος του ακρορριζικού τρήματος (δηλαδή το στάδιο διάπλασης της ρίζας και του ακρορριζίου) και δευτερευόντως το μήκος του πολφικού ιστού αλλά και την παρουσία μικροβιακού παράγοντα που μπορεί να επιμολύνει την περιοχή της επαναγγείωσης. Στα δόντια που δεν επιτυγχάνεται η επαναγγείωση ο πολφός νεκρώνεται άσηπτα. Τις περισσότερες φορές ο νεκρός και άσηπτος πολφός επιμολύνεται, ενώ σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να παραμείνει άσηπτος επ΄αόριστον.
Διαγνωστικά κριτήρια ένδειξης πολφικής νέκρωσης
- Ανίχνευση περιακρορριζικής ακτινοδιαύγασης
- Γκρι αποχρωματισμός της μύλης του δοντιού
- Ανίχνευση ακτινογραφικά εξωτερικής φλεγμονώδους απορρόφησης
- Απουσία αντίδρασης στις δοκιμασίες ζωτικότητας
- Ευαισθησία στην επίκρουση και την ψηλάφηση ουλοπαρειακά μετά από μία ασυμπτωματική περίοδο
- Παρουσία συριγγίου
- Αμετάβλητο πάχος οδοντινικών τοιχωμάτων (διακοπή διάπλασης της ρίζας)
Δυσχρωμία δοντιού
Ο ροζ αποχρωματισμός της μύλης σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά τον τραυματισμό είναι ενδεικτικός της ύπαρξης εσωτερικής αιμορραγίας εξαιτίας του τραυματισμού. Στις αμέσως επόμενες εβδομάδες ο κόκκινος αποχρωματισμός μπορεί να γίνει γκρίζος, ενώ σε περιπτώσεις επούλωσης του πολφού ο αποχρωματισμός μειώνεται σταδιακά και το χρώμα της μύλης επανέρχεται σε φυσιολογικά επίπεδα. Αν το χρώμα της μύλης γίνει σταδιακά γκρίζο, θα πρέπει να υποπτευόμαστε πιθανή νέκρωση του πολφού. Η γκρι απόχρωση της μύλης που εμφανίζεται για πρώτη φορά μερικές εβδομάδες ή μήνες μετά τον τραυματισμό είναι ενδεικτικό της νέκρωσής του. Σε αυτή την περίπτωση το γκρι χρώμα υποδεικνύει την αποσύνθεση του νεκρού πολφικού ιστού. Τα δόντια που έχουν ενασβεστίωση του πολφού μπορεί να παρουσιάσουν κίτρινο αποχρωματισμό της μύλης.
Δοκιμασίες ζωτικότητας του πολφού
Ο έλεγχος αισθητικότητας μπορεί να πραγματοποιηθεί με την ηλεκτρική δοκιμασία, τη δοκιμασία ψυχρού ή με εμφύσηση αέρα στην εκτεθειμένη οδοντίνη. Είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι οι δοκιμασίες αυτές ελέγχουν την παρουσία ζωντανών νευρικών απολήξεων αλλά δεν ελέγχουν την αγγειακή κυκλοφορία. Σε περίπτωση επαναγγείωσης του πολφού μετά την πλήρη αποκοπή του ακρορριζικά, η αναγέννηση των αισθητήριων νεύρων απαιτεί περισσότερο χρόνο συγκριτικά με την ανάπτυξη των αιμοφόρων αγγείων του πολφού. Για το λόγο αυτό ο πολφός μπορεί να μην ανταποκρίνεται στις δοκιμασίες αισθητικότητας έως και 2-12 μήνες μετά τον τραυματισμό. Επομένως, μία αρνητική αντίδραση αρχικά στις δοκιμασίες αισθητικότητας από μόνη της δεν πρέπει να θεωρείται απόδειξη νέκρωσης του πολφού. Επίσης, τα αδιάπλαστα δόντια με ανοιχτό ακρορρίζιο μπορεί να έχουν υψηλότερο όριο αντίδρασης στις δοκιμασίες ζωτικότητας καθώς τα αισθητήρια νεύρα δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως.
Περιακρορριζική ακτινοδιαύγαση
Η διεύρυνση του περιρριζίου και η απουσία της lamina dura στην ακρορριζική περιοχή, μπορεί να αποτελεί ένδειξη του επουλωτικού μηχανισμού του πολφού και της επαναγγείωσής του. Ωστόσο, η αύξηση του μεγέθους της αλλοίωσης και η δημιουργία εμμένουσας ακρορριζικής περιοδοντίτιδας αποτελούν ένδειξη περιακρορριζικής φλεγμονής που είναι το αποτέλεσμα της αντίδρασης στο μικροβιακό παράγοντα που έχει εισέλθει στον πολφό. Η ενδοδοντική θεραπεία πρέπει να αναβάλλεται μέχρι τα ακτινογραφικά ευρήματα να υποστηρίζονται και από κλινικά σημεία ή συμπτώματα.
Οι βιολογικοί μηχανισμοί που οδηγούν σε εξωτερική φλεγμονώδη απορρόφηση σχετίζονται με τη νέκρωση του πολφού. Η παρουσία εξωτερικής φλεγμονώδους απορρόφησης αποτελεί επομένως μία καθαρή ένδειξη ενός μολυσμένου και νεκρού πολφού.
Η δημιουργία συριγγίου στον βλεννογόνο ή στα ούλα ή η επακόλουθη ευαισθησία ή ο πόνος στο δόντι που παρέμενε ασυμπτωματικό τις πρώτες εβδομάδες μετά τον τραυματισμό αποτελούν ένδειξη πολφικής νέκρωσης.
Το αμετάβλητο πάχος των οδοντικών τοιχωμάτων (διακοπή ανάπτυξης της ρίζας του δοντιού) μπορεί να υποδεικνύει ότι ο πολφός σε δόντια νεαρών ασθενών δεν κατάφερε να διατηρήσει τη ζωτικότητα του. Ένα παρακείμενο δόντι μπορεί να χρησιμεύσει ως μέτρο σύγκρισης γι αυτό. Η αύξηση των οδοντινικών τοιχωμάτων (ενασβεστίωση του πολφού) παρατηρείται συνήθως μετά την επαναγγείωση του πολφού και αποτελεί ένδειξη ότι ο πολφός έχει διατηρήσει τη ζωτικότητά του.
ΕΝΑΣΒΕΣΤΙΩΣΗ ΠΟΛΦΟΥ)
Είναι το φαινόμενο κατά το οποίο γίνεται συνεχής εναπόθεση σκληρής οδοντικής ουσίας κατά μήκος των τοιχωμάτων του ριζικού σωλήνα.
Παθογένεση
Στις τραυματικές βλάβες που παρατηρείται μετατόπιση του δοντιού, υπάρχει συνήθως και τραυματισμός της νευραγγειακής παροχής του πολφού ακρορριζικά. Ωστόσο, υπάρχουν μηχανισμοί για την επαναγγείωση και επαννεύρωση του πολφού. Όταν η επαναγγείωση είναι επιτυχής παρατηρείται εναπόθεση σκληρού οδοντικού ιστού κατά μήκος των τοιχωμάτων της ρίζας. Συνήθως, μέσα στον πρώτο χρόνο μετά τον τραυματισμό παρατηρείται μερική ή πλήρης ενασβεστίωση του ριζικού σωλήνα. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις εξακολουθεί να υπάρχει ένας νηματώδης ριζικός σωλήνας πολύ μικρής διαμέτρου. Αυτοί οι πολύ στενοί ριζικοί σωλήνες, έχει αποδειχθεί ότι μετά από μερικά χρόνια έχουν πολύ μικρές πιθανότητες να αναπτύξουν σηπτική νέκρωση μικροβιακής αιτιολογίας. Η ακριβής αιτία αυτής της παθολογικής αλλαγής είναι άγνωστη, αλλά νέοι οδοντικοί τραυματισμοί ή προπαρασκευή του δοντιού για στεφάνη αποτελούν πιθανούς αιτιολογικούς παράγοντες. Η ενασβεστίωση του πολφού είναι μία συνηθισμένη μετατραυματική αντίδραση που αφορά όλους του τύπους οδοντικού τραύματος που περιλαμβάνουν μετατοπίσεις των δοντιών.
ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ (ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ)
Παθογένεση
Η εξωτερική αποκαταστατική απορρόφηση (εξωτερική επιφανειακή απορρόφηση) είναι το αποτέλεσμα της απομάκρυνσης του τραυματισμένου περιοδοντικού συνδέσμου από την επιφάνεια της ρίζας από μακροφάγα κύτταρα και οστεοκλάστες. Δεν παρατηρείται σημαντική φλεγμονώδης αντίδραση στους μαλακούς ιστούς. Η κοιλότητα που δημιουργείται στην επιφάνεια της ρίζας αποτελείται κυρίως από οστεΐνη και αποτελεί το πρώτο στάδιο της διαδικασίας επούλωσης. Στη συνέχεια η κοιλότητα επουλώνεται πλήρως ή μερικώς από την εναπόθεση νέας οστεΐνης και την πρόσφυση νέων ινών του Scharpey.
Σε περίπτωση που η αρχική κοιλότητα είναι τόσο βαθιά ώστε να υπάρχει επικοινωνία των οδοντινοσωληναρίων με τον μολυσμένο και νεκρό πολφό, τότε υπάρχει ο κίνδυνος ανάπτυξης εξωτερικής φλεγμονώδους απορρόφησης. Η επιφανειακή απορρόφηση μπορεί να εμφανιστεί σε όλους τους τύπους οδοντικού τραύματος που παρουσιάζουν μετατόπιση του δοντιού, ωστόσο οι πιο συχνές κατηγορίες που εμφανίζεται είναι στην πλάγια μετατόπιση και στη μερική εκγόμφωση. Μπορεί επίσης να επηρεάσει τη ρίζα σε όλη της την έκταση. Στα κατάγματα ρίζας, η επιφανειακή απορρόφηση είναι πιο συχνή κοντά στη γραμμή του κατάγματος.
Η επιφανειακή απορρόφηση μπορεί να δημιουργήσει διαγνωστικό πρόβλημα, καθώς πρέπει να γίνει διαφορική διάγνωση από τα αρχικά στάδια της εξωτερικής φλεγμονώδους απορρόφησης.
ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΚΥΛΩΣΗ-ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΡΙΖΑΣ (ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΟΣΤΙΚΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ)
Ένα “αγκυλωμένο δόντι” είναι το δόντι το οποίο αγκυλώνεται πλήρως ή μερικώς στο φατνίο του από μια γέφυρα ή οστικές γέφυρες που εκτείνονται από την οδοντίνη της ρίζας στο τοίχωμα του φαντίου.
Παθογένεση
Η αγκύλωση είναι η διαδικασία απορρόφησης που παρατηρείται σε τραύματα στα οποία το δόντι έχει υποστεί εκτεταμένη βλάβη στο εσωτερικό στρώμα του περιοδοντικού συνδέσμου και μερικές φορές στην οστεΐνη.
Παρατηρείται ένας ανταγωνισμός στον τρόπο επούλωσης ανάμεσα στον σχηματισμό νέου οστού και την αναγέννησης του νέου περιοδοντικού συνδέσμου. Από τα τοιχώματα του φατνίου σχηματίζεται νέο οστό ενώ από τα κύτταρα του περιοδοντικού συνδέσμου που έχει παραμείνει άθικτο σχηματίζεται νέα οστεΐνη και οι ίνες του Sharpey.
Όταν το σημείο του τραυματισμού είναι μεταξύ 1-4 τ.χ. σε μέγεθος μπορεί να προκύψει παροδική αγκύλωση στην οποία η αρχική αγκύλωση μπορεί να απορροφηθεί και να αντικατασταθεί με εναπόθεση νέας οστεΐνης και νέο περιοδοντικό σύνδεσμο. Η διαδικασία αυτή μπορεί να παρεμποδιστεί αν το δόντι έχει ακινητοποιηθεί άκαμπτα. Αντιθέτως όταν γίνει ημιάκαμπτη/ελαστική ακινητοποίηση ή καμία ακινητοποίηση, οι μικρές κινήσεις του δοντιού κατά τη διάρκεια της επούλωσης μπορεί να οδηγήσουν στη διάσπαση των αρχικά σχηματισμένων περιοχών της αγκύλωσης.
Όταν η επιφάνεια από τον τραυματισμό είναι μεγαλύτερη των 4 τ.χ. η επούλωση με νέο περιοδοντικό σύνδεσμο δεν είναι συχνή. Στις περιοχές αυτές σχηματίζεται συνήθως αρχικά αγκύλωση και σταδιακή απορρόφηση της οδοντίνης της ρίζας και αντικατάστασή της από νέο οστό. Στην πραγματικότητα η ρίζα αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας αναδιαμόρφωσης του οστού.
Η αγκύλωση είναι μία πολύ σοβαρή επιπλοκή που οδηγεί αναπόφευκτα στην απώλεια των δοντιών. Σε παιδιά και εφήβους μεταξύ 8-16 ετών η απώλεια των δοντιών συμβαίνει πολύ γρήγορα και αναμένεται εντός 1-5 ετών. Αντίθετα σε ενήλικες η εξέλιξή της είναι πιο αργή και το δόντι μπορεί να παραμείνει λειτουργικό για πολλά χρόνια.
ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ (ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑΣ)
Είναι η απορρόφηση που περιλαμβάνει τη ρίζα και το παρακείμενο φατνιακό οστό.
Παθογένεση
Η εξωτερική φλεγμονώδη απορρόφηση είναι μια προοδευτική απορρόφηση που οδηγεί στην απώλεια του δοντιού, εκτός εάν γίνει έναρξη της ενδοδοντικής θεραπείας για την εξάλειψη του αιτιολογικού παράγοντα (μικροβιακό φορτίο και νεκρός ιστός)που είναι υπεύθυνα για τη διαδικασία της απορρόφησης.
Η εξωτερική φλεγμονώδης απορρόφηση μπορεί να παρουσιαστεί όταν αρχικά η επιφανειακή απορρόφηση διεισδύει στην οστεΐνη και έρχεται σε επικοινωνία με εκτεθειμένα οδοντινοσωληνάρια σε ένα δόντι με νεκρό και μολυσμένο πολφό.
Η οστεοκλαστική διαδικασία και η συσχετιζόμενη φλεγμονή στην περιοχή της απορρόφησης τροφοδοτούνται από τοξίνες που δημιουργούνται από μικρόβια που βρίσκονται εντός του ριζικού σωλήνα και εντός των οδοντινοσωληναρίων. Απαραίτητη προϋπόθεση για το σχηματισμό φλεγμονώδους απορρόφησης είναι η νέκρωση και η επιμόλυνση του ριζικού σωλήνα. Οι τοξίνες διαχέονται δια μέσου των εκτεθειμένων οδοντινοσωληναρίων στην περιοχή της απορρόφησης διεγείροντας την οστεοκλαστική διαδικασία με αποτέλεσμα την έναρξη της απορρόφησης της ρίζας και του παρακείμενου οστού. Η διαδικασία αυτή συνεχίζεται και μπορεί να αναχαιτιστεί μόνο με την έναρξη της ενδοδοντικής θεραπείας και την αφαίρεση του μολυσμένου πολφικού ιστού και των μικροβίων. Μετά την ενδοδοντική θεραπεία αρχίζει η διαδικασία της επούλωσης με την εναπόθεση νέας οστεΐνης και σχηματισμό νέου οστού και περιοδοντικού συνδέσμου. Σε περιπτώσεις που η φλεγμονώδης απορρόφηση επηρεάζει μεγάλη επιφάνεια της ρίζας δεν μπορεί να συμβεί επούλωση με φυσιολογικό περιοδοντικό σύνδεσμο, αντιθέτως μπορεί να παρατηρηθεί αγκύλωση (βλ.αγκύλωση).
ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ (ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑΣ)
Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται όταν κατά τη διάρκεια της επαναγγείωσης ο ιστός που επαναγγειώνεται συναντά στο μυλικό συνήθως τριτημόριο του δοντιού μολυσμένο ιστό (νεκρό μολυσμένο πολφό ή/και μολυσμένα οδοντινοσωληνάρια).
ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ (ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ)
Το φαινόμενο αυτό εμφανίζεται όταν κατά τη διάρκεια της επαναγγείωσης ο ιστός που επαναγγειώνεται συναντά έναν ισχαιμικό (άσηπτο) πολφικό ιστό. Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται συχνότερα στο ακρορριζικό τριτημόριο ή κοντά στη γραμμή του κατάγματος.
ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΚΥΛΩΣΗ (ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΟΣΤΙΚΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ)
Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται όταν εμφανιστεί μεταπλασία του πολφού. Όταν οστίτης ιστός εναποτίθεται στον ριζικό σωλήνα μπορεί να γίνει σταδιακά αντικατάσταση της οδοντίνης, οστεΐνης ή και σε σπάνιες περιπτώσεις της αδαμαντίνης από οστό.
Εξωτερική αυχενική απορρόφηση
Είναι η εξωτερική απορρόφηση που ξεκινάει συνήθως από το αυχενικό τριτημόριο του δοντιού ενώ στη συνέχεια επεκτείνεται με μυλική ή ακρορριζική κατεύθυνση. Η πιθανή αιτία έναρξης είναι ότι, για κάποιον ανεξήγητο μέχρι στιγμής λόγο, η οστεΐνη δεν προστατεύει επαρκώς τη ρίζα και επιτρέπει την έναρξη της δράσης των οστεοκλαστών στην επιφάνεια αυτή. Η εξωτερική αυχενική απορρόφηση μπορεί σε μερικές περιπτώσεις να προκληθεί μετά από οδοντικό τραύμα.
Τραυματική απώλεια παρυφής του οστού
Είναι η απώλεια της παρυφής του οστού περιφερικά του τραυματισμένου δοντιού.
Παθογένεση
Όταν τραυματίζεται μια περιοχή του περιοδοντικού συνδέσμου και του φατνιακού οστού η έναρξη της απορρόφησης αποτελεί διαδικασία επιδιόρθωσης. Μερικές φορές αυτό μπορεί να προκαλέσει μόνιμη απώλεια του φατνιακού οστού και της πρόσφυσης των ούλων. Συνήθως η απώλεια του οστού είναι παροδική καθώς το περιοδόντιο μπορεί να επανέλθει σχηματίζοντας νέο οστό και περιοδοντικό σύνδεσμο σε διάστημα 2-3 μηνών.
ΠΑΡΩΔΙΚΗ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΠΕΡΙΡΡΙΖΙΟΥ
Σε δόντια με ολοκληρωμένη διάπλαση της ρίζας μετά από έναν τραυματισμό στα οποία έχει αρχίσει η διάδικασία της επαναγγείωσής τους, στην αρχική φάση παρατηρείται μια σειρά συμβάντων επούλωσης των ιστών όπως είναι η διεύρυνση του περιρριζίου και η απουσία της lamina dura. Όταν η η διαδικασία της επαναγγέιωσης κινείται προς αυχενική κατεύθυνση, η lamina dura αρχίζει και αποκαθίσταται ακρορριζικά. Παρ΄όλο που δεν είναι συχνό φαινόμενο, παρατηρείται ωστόσο πιο συχνά σε δόντια με μερική εκγόμφωση ή πλάγια μετατόπιση και πλήρη διάπλαση της ρίζας.
ΜΕΤΑΠΛΑΣΙΑ ΠΟΛΦΟΥ
Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για να περιγράψει την κατάσταση κατά την οποία ο πολφός έχει αντικατασταθεί με διαφορετικό τύπο ιστού όπως χαλαρό ή πυκνό ινώδη συνδετικό ιστό, οστό, οστεΐνη ή περιοδοντικό σύνδεσμο.
ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΦΥΣΗ ΤΩΝ ΟΥΛΩΝ
Είναι μία διαδικασία επούλωσης κατά την οποία όταν ενώ υπάρχει λύση της συνέχειας στο βλεννογόνο ή στα ούλα του ασθενή ή παρατηρείται απώλεια των μαλακών ιστών, επιτυγχάνεται τελικά αναγέννηση με φυσιολογική επαναπρόσφυση των ούλων και δημιουργία νέων κολλαγόνων ινών πρόσφυσης.
ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ
Η ρήξη του περιοδοντικού συνδέσμου εμφανίζεται συνήθως μετά από τραυματικές βλάβες που περιλαμβάνουν μετατόπιση του δοντιού. Συνήθως επουλώνονται με μία αναγεννητική διαδικασία κατά την οποία οι νέες ίνες του Sharpey και των ινοβλαστών συνδέονται πάνω στον τραυματισμένο περιοδοντικό σύνδεσμο. Η διαδικασία αυτή απαιτεί τουλάχιστον 2 εβδομάδες μετά τον τραυματισμό.
Θεραπείες και ορισμοί των δοκιμασιών
ΚΑΛΥΨΗ ΟΔΟΝΤΙΝΗΣ
Κάλυψη των εκτεθειμένων οδοντινοσωληναρίων με το κατάλληλο υλικό (π.χ υαλοϊονομερή κονία, σύνθετη ρητίνη ή υδροξείδιο του ασβεστίου) για την πρόληψη εισόδου μικροβίων στα οδοντινοσωληνάρια και στη συνέχεια στον πολφό.
ΑΜΕΣΗ ΚΑΛΥΨΗ ΠΟΛΦΟΥ
Άμεση κάλυψη του εκτεθειμένου πολφού που προάγει το σχηματισμό τριτογενούς οδοντίνης με σκοπό να αποκλείσει την έκθεση του πολφού. Τα πιο συχνά υλικά που χρησιμοποιούνται είναι το υδροξείδιο του ασβεστίου, κονίες με βάση το υδροξείδιο του ασβεστίου, ή βιοκεραμικά υλικά πυριτικού ασβεστίου όπως είναι το ΜΤΑ.
ΜΕΡΙΚΗ ΠΟΛΦΟΤΟΜΗ (ΠΟΛΦΟΤΟΜΗ ΤΟΥ CVEK)
Η μερική πολφοτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση τμήματος του μυλικού εκτεθειμένου ζωντανού πολφού (2 χιλ) ως ένας τρόπος για τη διατήρηση της ζωτικότητας του εναπομείναντος υγιούς πολφού στη μύλη και στη ρίζα του δοντιού. Ο αποκαλυμμένος πολφός καλύπτεται με ένα υλικό το οποίο προάγει το σχηματισμό γέφυρας οδοντίνης. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται υλικά όπως το υδροξείδιο του ασβεστίου, κονίες με βάση το υδροξείδιο του ασβεστίου ή βιοκεραμικά υλικά με βάση το πυριτικό ασβέστιο όπως είναι το ΜΤΑ. Σε ορισμένα περιστατικά η τομή στον πολφό γίνεται στο αυχενικό τριτημόριο του δοντιού όταν παρατηρηθεί ότι η αγγειακή παροχή στο μυλικό τμήμα του πολφού είναι ελλιπής ή παρατηρείται φλεγμονή και έλλειψη αγγειοβρίθειας.
ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΜΥΛΗΣ
Είναι η σκόπιμη αφαίρεση της μύλης του δοντιού, αφήνοντας ανέπαφο το ριζικό τμήμα με σκοπό τη διατήρηση της δομής της φατνιακής απόφυσης. Τα εμφρακτικά υλικά αφαιρούνται από τον ριζικό σωλήνα ο οποίος γεμίζει με αίμα. Το υπόλοιπο τμήμα της ρίζας συνήθως αγκυλώνεται, αλλά μπορεί να διατηρεί φυσιολογικό περιοδοντικό σύνδεσμο σε ορισμένα σημεία. Ωστόσο, και στις δύο περιπτώσεις η ρίζα φαίνεται να διατηρεί όχι μόνο την παρειο-γλωσσική/υπερώϊα διάσταση του φαντιακού οστού, αλλά ταυτόχρονα επιτρέπει και την ανάπτυξη της κάθετης διάσταση του φατνιακού οστού. Η διατήρηση της φατνιακής ακρολοφίας είναι πολύ σημαντική στο σχέδιο θεραπείας τόσο των παιδιών όσο και των ενηλίκων. Μία άθικτη φατνιακή απόφυση αποτελεί βασική προϋπόθεση στις επεμβάσεις για αισθητική αποκατάσταση και αντικατάσταση των δοντιών.
ΠΡΟΚΛΗΤΗ ΑΚΡΟΡΡΙΖΙΚΗ ΑΠΟΦΡΑΞΗ
Είναι η μορφή επούλωσης σε αδιάπλαστα δόντια κατά την οποία ένα ανοιχτό ακρορρίζιο κλείνει με την εναπόθεση σκληρού ενασβεστιωμένου ιστού. Παραδοσιακά, το υδροξείδιο του ασβεστίου έχει χρησιμοποιηθεί για την επαγωγή του φραγμού ο οποίος αποτελείται συνήθως από ακανόνιστο σκληρό ιστό που μοιάζει με την οστεΐνη. Σε σπάνιες περιπτώσεις παρατηρείται η δημιουργία ενός νέου ακρορριζίου (ακρορριζιογένεση), ένα εύρημα που σχετίζεται συνήθως με τη διατήρηση της ζωτικότητας του επιθηλιακού ελύτρου του Hertwig της ρίζας. Προς το παρόν, τα υλικα που προτείνονται για την προκλητή ακρορριζική απόφραξη αδιάπλαστων δοντιών με ανοιχτό ακρορρίζιο είναι τα βιοκεραμικά υλικά πυριτικού ασβεστίου όπως είναι το ΜΤΑ.
ΑΝΑΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΑ (ΕΠΑΝΑΓΓΕΙΩΣΗ)
Είναι η θεραπεία που έχει ως στόχο την ανάπτυξη και τη δημιουργία νέου ζωτικού ιστού εσωτερικά του δοντιού μετά την αφαίρεση του νεκρού και μολυσμένου πολφικού ιστού σε αδιάπλαστα δόντια με ανοιχτό ακρορρίζιο.
ΟΣΤΕΟΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ
Ένας όρος που χρησιμοποιείται συνήθως στα εμφυτεύματα. Ο όρος αυτός περιγράφει τη διαδικασία σχηματισμού νέου οστού στην επιφάνεια του υλικού του εμφυτεύματος και την ενσωμάτωση του με την επιφάνεια του φατνιακού οστού. Παρόμοιος επουλωτικός μηχανισμός συναντάται σε περιπτώσεις επαναφύτευσης των δοντιών στα οποία ολόκληρη ή ένα μέρος της περιοδοντικής μεμβράνης έχει προσβληθεί. Στις περιπτώσεις αυτές ο όρος που χρησιμοποιείται είναι η αγκύλωση ή η οστική αντικαταστατική απορρόφηση.
ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ
Ακινητοποίηση μετατοπισμένων δοντιών, καταγμάτων φατνιακού οστού ή σε συνδυασμό με διάφορα υλικά ακινητοποίησης όπως είναι τα ράμματα, οι εύκαμπτοι ακρυλικοί νάρθηκες, το εύκαμπτο ορθοδοντικό σύρμα διαμέτρου μέχρι 0.016” ή 0.4 χιλιοστά τοποθετημένο με αδροποίηση και σύνθετη ρητίνη, χρήση πετονιάς τοποθετημένο με αδροποίηση και σύνθετη ρητίνη, ειδικοί νάρθηκες ακινητοποίησης για οδοντικούς τραυματισμούς από τιτάνιο, ορθοδοντική αλυσίδα ισχύος. Συνιστώνται υλικά και μέθοδοι ακινητοποίησης που επιτρέπουν τη μικροκίνηση των δοντιών κατά τη φάση της επούλωσης.
ΕΠΑΝΑΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ
Είναι η επανατοποθέτηση μετατοπισμένων δοντιών, καταγμάτων φατνιακής απόφυσης, καταγμάτων ρίζας ή γνάθου που πραγματοποιείται με δακτυλική πίεση ή με το χέρι.
ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΑΝΑΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ
Είναι η επανατοποθέτηση μετατοπισμένων δοντιών, καταγμάτων φατνιακού οστού, καταγμάτων ρίζας ή γνάθου με τη χρήση οδοντάγρας ή με χειρουργική αποκάλυψη της περιοχής του κατάγματος.
ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ
Είναι η επανατοποθέτηση μετατοπισμένων δοντιών καταγμάτων φατνιακής απόφυσης, καταγμάτων ρίζας ή γνάθου με τη βοήθεια ορθοδοντικής.
ΜΕΡΙΚΗ ΕΠΑΝΑΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ
Είναι η επανατοποθέτηση ενός μετατοπισμένου δοντιού σε μη ιδανική θέση στο φατνίο.
ΟΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ
Ολική επανατοποθέτηση ενός μετατοπισμένου δοντιού στη φυσιολογική και ανατομικά σωστή θέση του στο φατνίο.
ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΠΟΛΦΟΥ(ΠΟΛΦΕΚΤΟΜΗ)
Η ολική αφαίρεση του πολφού.
ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΠΟΛΦΟΥ
Ο στόχος των δοκιμασιών του πολφού είναι να αξιολογήσει την κυκλοφορική και αισθητηριακή κατάσταση ενός τραυματισμένου δοντιού. Έχουν αναπτυχθεί διάφορες μέθοδοι μεταξύ άλλων οι θερμικές δοκιμασίες η ηλεκτρική δοκιμασία και η δοκιμασία με λέιζερ Doppler(Laser Doppler Flowmetry-LDF).
Τα αποτελέσματα των θερμικών και ηλεκτρικών δοκιμασιών βασίζονται στην αισθητηριακή ικανότητα του πολφού και όχι στην κυκλοφορική. Ωστόσο η αγγειακή και αισθητηριακή κατάσταση του πολφού είναι στενά συνδεδεμένες. Μία θετική αντίδραση στις δοκιμασίες ζωτικότητας αποτελεί έμμεση αλλά ταυτόχρονα και καλή ένδειξη ικανοποιητικής αγγείωσης του πολφού. Χωρίς την επαρκή αγγείωση του πολφού τα αισθητήρια νεύρα δεν μπορούν να λειτουργήσουν και πολύ σύντομα νεκρώνονται.
Μία άμεση αρνητική αντίδραση του πολφού μετά τον τραυματισμό δεν θα πρέπει να θεωρείται παθογνωμονική για τη νέκρωση του πολφού καθώς σε πολλές περιπτώσεις η αρχική ρήξη στη νευραγγειακή παροχή ακρορριζικά του δοντιού μπορεί να αποκατασταθεί. Η μέθοδος LDF βασίζεται στην άμεση αξιολόγηση της κυκλοφορίας του αίματος στον πολφό. Επομένως, μπορεί να αξιολογήσει άμεσα την αγγειακή κατάσταση του πολφού. Οι συγκρίσεις μεταξύ των θερμικών, ηλεκτρικών και LDF μεθόδων έχουν δείξει ότι η LDF είναι η πιο αξιόπιστη μέθοδος για την αξιολόγηση της κυκλοφορικής κατάστασης του δοντιού.
Ορισμοί επούλωσης των πληγών
ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ
Μία μέθοδος επούλωσης στην οποία ο ιστός (π.χ., ο πολφός, ο περιοδοντικός σύνδεσμος, το φατνιακό οστό, τα ούλα ή ο στοματικός βλεννογόνος) αντικαθίστανται με έναν πανομοιότυπο ιστό. Ο νέος ιστός είναι πανομοιότυπος με τον αρχικό ιστό όσον αφορά την ανατομία και τη λειτουργία.
ΕΠΑΝΟΡΘΩΣΗ
Είναι μία μορφή επούλωσης στην οποία ο προσβεβλημένος ιστός (π.χ., ο πολφός, ο περιοδοντικός σύνδεσμος, το φατνιακό οστό, τα ούλα ή ο στοματικός βλεννογόνο) αντικαθίστανται από ένανινώδη συνδετικό (ουλώδη) ιστό . Ο νέος ιστός διαφέρει από τον αρχικό ιστό τόσο στην ανατομία όσο και στη λειτουργία.
ΕΠΑΝΑΓΓΕΙΩΣΗ
Είναι η διαδικασία επούλωσης κατά την οποία ο ισχαιμικός πολφικός ιστός, ως αποτέλεσμα της ρήξης του αγγειονευρώδους δεματιού ακρορριζικά, αντικαθίσταται σταδιακά με νέο ιστό. Η διαδικασία αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί με δύο τρόπους:
- Σταδιακή αντικατάσταση του ισχαιμικού πολφικού ιστού με τη δημιουργία και μετανάστευση νέου ιστού από την περιοχή του ακρορριζίου (πιο συνηθισμένα). Κάτω από ιδανικές συνθήκες αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την αντικατάσταση του τραυματισμένου ισχαιμικού πολφικού ιστού με νέο ιστό ο οποίος διαθέτει ορισμένα από τα χαρακτηριστικά του φυσιολογικού πολφού, συμπεριλαμβανομένης και της ικανότητας να δημιουργήσει νέα στοιβάδα οδοντινοβλαστών που καλύπτουν τον ριζικό σωλήνα.
- Άμεση επαναγγείωση όταν η ιδανική επανατοποθέτηση του δοντιού επιτρέπει την από άκρο σε άκρο αναστόμωση των τραυματισμένων αγγείων στην ακρορριζική περιοχή. Αυτό σημαίνει ότι η αγγειακή παροχή αποκαθίσταται μετά από λίγες ημέρες και οι υπάρχοντες οδοντινοβλάστες επιβιώνουν
Σε ορισμένες περιπτώσεις η ικανότητα του πολφού χάνεται όταν ο ινώδης πολφικός ιστός αντικαθιστά τον αρχικό πολφό ή όταν σε σπάνιες περιπτώσεις παρουσιάζεται μεταπλασία του πολφού κατά την οποία ο περιοδοντικός σύνδεσμος και η οστεΐνη σχηματίζονται εντός του ριζικού σωλήνα.
Μπορεί να συμβεί μερική επαναγγείωση εάν τα μιρκόβια αποκτήσουν πρόσβαση στο μυλικό τμήμα του ισχαιμικού πολφού.
Ορισμοί των επιπλοκών κατά την ανατολή των μόνιμων δοντιών εξαιτίας οδοντικού τραύματος στα νεογιλά δόντια.
ΛΕΥΚΟΣ Ή ΚΑΣΤΑΝΟΚΙΤΡΙΝΟΣ ΑΠΟΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΥΛΗΣ
Περιοχή με ελλιπή ενασβεστίωση κάτω από την επιφάνεια της αδαμάντινης η οποία είναι ανέπαφη κατά την ανατολή του μόνιμου δοντιού. Οι βλάβες αυτές εμφανίζονται ως πολύ καλά οριοθετημένες κηλίδες στην αδαμάντινη, τις περισσότερες φορές εντοπίζονται στην προστομιακή επιφάνεια της μύλης. Η έκταση τους ποικίλλει από μικρές έως μεγάλες κηλίδες. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι κηλίδες αυτές μπορεί να εμφανίζονται ως διάχυτες. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να αναφερθεί ότι οι λευκοί αποχρωματισμοί της αδαμαντίνης με διάμετρο μικρότερο από 0,5 χιλιοστά μπορεί να είναι συχνοί και σε δόντια χωρίς ιστορικό τραυματισμού στα νεογιλά δόντια.
ΥΠΟΠΛΑΣΙΑ ΑΔΑΜΑΝΤΙΝΗΣ
Περιοχή με ανεπαρκή σχηματισμό των πρισμάτων της αδαμάντινης. Παρατηρούνται συνήθως αδιαφάνειες στην επιφάνεια της αδαμάντινης σε συνδυασμό με υποπλαστικές βλάβες.
ΔΥΣΠΛΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΥΛΗΣ
Οι δυσπλασίες της μύλης του δοντιού οφείλονται σε τραυματισμούς των δοντιών με μετατόπιση οι οποίοι έχουν οποιαδήποτε άλλη κατεύθυνση εκτός της αξονικής και προκαλούνται από μετατόπιση προς τα πλάγια του ήδη σχηματισμένου σκληρού ιστού σε σχέση με τους υπό ανάπτυξη μαλακούς ιστούς. Εξαιτίας της στενής επαφής με τους νεογιλούς τομείς, οι δυσπλασίες αυτές παρουσιάζονται πιο συχνά στους κεντρικούς τομείς της άνω και της κάτω γνάθου. Περίπου τα μισά από αυτά τα δόντια παραμένουν έγκλειστα ενώ τα υπόλοιπα ανατέλλουν κανονικά ή σε παρειό-υπερώϊα κατεύθυνση.
ΔΥΣΠΛΑΣΙΑ ΥΠΟ ΜΟΡΦΗ ΟΔΟΝΤΩΜΑΤΟΣ
Οι δυσπλασίες των δοντιών υπό μορφή οδοντώματος είναι σπάνιες επιπλοκές που εμφανίζονται μετά από τραυματισμό στη μόνιμη οδοντοφυΐα. Δημοσιευμένα μεμονωμένα περιστατικά περιορίζονται κυρίως στους άνω πρόσθιους τομείς. Η ιστολογική και ακτινογραφική αξιολόγηση των περιστατικών αυτών υποδεικνύουν ένα σύμπλεγμα σκληρού ιστού το οποίο έχει τη μορφολογία ενός πολύπλοκου οδοντώματος ή ξεχωριστών ανατομικών στοιχείων των δοντιών. Υπάρχουν πειραματικές έρευνες οι οποίες υποστηρίζουν τη θεωρία ότι οι δυσπλασίες αυτές συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της πρώιμης φάσης της οδοντογένεσης και επηρεάζουν τα μορφογενετικά στάδια της ανάπτυξης των αδαμαντινοβλαστών.
ΔΙΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΡΙΖΑΣ
Ο διπλασιασμός της ρίζας είναι μία σπάνια επιπλοκή που παρατηρείται μετά από εμβύθιση νεογιλών δοντιών. Η επιπλοκή αυτή είναι συνήθως το αποτέλεσμα ενός τραυματισμού όταν μισή ή λιγότερη από τη μισή μύλη του μόνιμου δοντιού έχει διαπλαστεί. Η παθολογία των περιστατικών αυτών υποδεικνύουν ότι παρατηρείται τραυματική διαίρεση του αυχενικού βρόγχου τη στιγμή του τραυματισμού που έχει ως αποτέλεσμα το σχηματισμό δύο ξεχωριστών ριζών. Ακτινογραφικά, μπορεί να παρατηρηθούν μια εγγύς και μία άπω ρίζα οι οποίες προέρχονται από μια μερικώς διαμορφωμένη μύλη.
ΠΑΡΕΙΑΚΗ ΚΛΙΣΗ Ή ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΡΙΖΑΣ
Η παρειακή κλίση της ρίζας του μόνιμου δοντιού είναι μια αναπτυξιακή επιπλοκή που παρατηρείται με εμφανή κάμψη της ρίζας του δοντιού ως αποτέλεσμα του τραυματισμού που προκλήθηκε στην ηλικία μεταξύ 2-5 ετών. Το παραμορφωμένο δόντι είναι συνήθως έγκλειστο ενώ η μύλη μπορεί να ψηλαφηθεί παρειακά. Τα μόνα δόντια που μπορεί να παρουσιάσουν αυτή τη δυσπλασία είναι οι άνω κεντρικοί τομείς.
ΠΛΑΓΙΑ ΚΛΙΣΗ Ή ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΡΙΖΑΣ
Η πλάγια κλίση ή παραμόρφωση της ρίζας αποτελούν αλλαγές που εμφανίζονται με εγγύς ή άπω κάμψεις που περιορίζονται στη ρίζα του δοντιού. Η δυσπλασία αυτή φαίνεται να είναι αποτέλεσμα μεγάλης και απότομης μετατόπισης το οδοντικού σπέρματος. Η κάμψη στη ρίζα πιθανώς να δημιουργείται όταν το υπό ανατολή δόντι συναντά κατά την ανατολή του κάποιο εμπόδιο όπως είναι ο ουλώδης ιστός.
ΜΕΡΙΚΗ Ή ΟΛΙΚΗ ΔΙΑΚΟΠΗ ΔΙΑΠΛΑΣΗΣ ΤΗΣ ΡΙΖΑΣ
Η μερική ή ολική διακοπή της διάπλασης της ρίζας είναι μια σπάνια επιπλοκή. Η διαταραχή αυτή υποδεικνύει έναν τραυματισμό στα νεογιλά δόντια που έχει ως αποτέλεσμα τη μετατόπιση του υπό ανάπτυξη διάδοχου μόνιμου δοντιού με τέτοιο τρόπο ώστε το επιθήλιο του Hertwig να έχει μερικώς ή ολικά καταστραφεί.
ΑΠΟΛΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ Ή ΝΕΚΡΩΣΗ ΤΟΥ ΟΔΟΝΤΙΚΟΥ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ
Η απολυματοποίηση ή νέκρωση του οδοντικού σπέρματος του μόνιμου δοντιού είναι εξαιρετικά σπάνια μετά τον τραυματισμό στη νεογιλή οδονοφυΐα. Σε αυτές τις περιπτώσεις το οίδημα, ο σχηματισμός πύου και συρριγγίου αποτελούν τυπικά κλινικά χαρακτηριστικά που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσουν σε αυτόματη απολυματοποίηση και νέκρωση του εμπλεκόμενου οδοντικού σπέρματος. Η ακτινογραφική αξιολόγηση αποκαλύπτει οστεολυτικές αλλαγές γύρω από το οδοντικό σπέρμα, συμπεριλαμβανομένης της εξαφάνισης του περιγράμματος του οδοντικού σπέρματος και διεύρυνση του συμπαγούς φατνιακού οστού.
ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΤΩΝ ΜΟΝΙΜΩΝ ΔΟΝΤΙΩΝ
Οι διαταραχές στην ανατολή των μόνιμων δοντιών μπορεί να συμβούν μετά τον τραυματισμό στη νεογιλή οδοντοφυΐα. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε μη φυσιολογικές αλλαγές του συνδετικού ιστού που καλύπτει το οδοντικό σπέρμα. Η πρόωρη απώλεια των νεογιλών τομέων συντελεί στην καθυστέρηση της ανατολής των μόνιμων τομέων για ένα περίπου χρόνο, ενώ η πρόωρη ανατολή των μόνιμων διάδοχων δοντιών είναι σπάνια. Η πρόωρη απώλεια των νεογιλών τομέων (ολική εκγόμφωση ή εξαγωγή) οδηγεί στην απώλεια του χώρου μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις. Ωστόσο, μπορεί να εμφανιστεί έκτοπη ανατολή των μόνιμων διάδοχων μόνιμων δοντιών, εξαιτίας της απουσίας οδηγών σημείων που κατευθύνουν την ανατολή τους και που παρέχονταν με την παρουσία των νεογιλών δοντιών. Έτσι η ανατολή των μόνιμων δοντιών μπορεί να γίνει χειλικά της φυσιολογικής τους θέσης. Ο εγκλεισμός στη γνάθο είναι αρκετά συχνός σε δόντια που παρουσιάζουν δυσπλασίες που περιορίζονται είτε στη μύλη είτε στη ρίζα. Όταν ένα μόνιμο δόντι δεν ανατέλλει, τότε έχει συνήθως παρειακή ή γλωσσική κατεύθυνση.
