Αξιολόγηση ασθενή

Αξιολόγηση ασθενή με οδοντικό τραυματισμό

Μια ορθολογική και συστηματική διαδικασία εξέτασης είναι σημαντική για την πλήρη και ορθή διάγνωση όλων των τραυματισμών των μαλακών και σκληρών ιστών.

Λάβετε ένα σύντομο ιατρικό και οδοντιατρικό ιστορικό
Το ιατρικό ιστορικό θα πρέπει να περιλαμβάνει τη γενική κατάσταση υγείας του ασθενή, τυχόν αλλεργίες και άλλες πληροφορίεςπου μπορεί να επηρεάσουν την αντιμετώπιση του ασθενή. Να είστε σε εγρήγορση για άλλες κακώσεις στο κρανίο ή συμπτώματα που υποδηλώνουν σοβαρότερο τραυματισμό. Είναι επίσης σημαντικό να καταγραφεί τι έχει προηγηθεί πριν την άφιξη του ασθενή στο ιατρείο, όπως η αντιμετώπιση και παρεμβάσεις σε κάποιο άλλο κέντρο υγείας ή από άλλον συνάδελφο, ο τρόπος φύλαξης εκγομφωμένων δοντιών. Το οδοντιατρικό ιστορικό θα πρέπει να περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με προηγούμενους οδοντικούς τραυματισμούς, καθώς αυτές οι πληροφορίες μπορεί να εξηγούν ακτινογραφικά ευρήματα όπως ενασβεστιώσεις ριζικών σωλήνων ή την ύπαρξη περιακρορριζικής παθολογίας.

Ερωτήσεις σχετικά με τον τραυματισμό

Πού συνέβη ο τραυματισμός?Αυτές οι πληροφορίες ενδέχεται να έχουν νομικές προεκτάσεις για τον ασθενή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να υποδεικνύουν την πιθανότητα επιμόλυνσης.
Πώς συνέβη ο τραυματισμός? Αυτό μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό των ζωνών πρόσκρουσης, π.χ. ένας τραυματισμός στο πηγούνι συχνά συνοδεύεται από κατάγματα μύλης ή μύλης-ρίζας στην περιοχή των προγομφίων και γομφίων.
Πότε συνέβη ο τραυματισμός?Αυτές οι πληροφορίες μπορεί να είναι καθοριστικής σημασίας σε σχέση με πολλούς τύπους τραύματος. Στην περίπτωση εκγόμφωσης δοντιού, η χρονική διάρκεια εκτός φατνίου και οι συνθήκες εξωστοματικής διατήρησης του δοντιού αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη μελλοντική θεραπευτική αντιμετώπιση.
Υπήρξε περίοδος απώλεια συνείδησης του ασθενή? Εάν ναι, για πόση διάρκεια; Αμνησία, ναυτία και έμετος αποτελούν ενδείξεις εγκεφαλικής κάκωσης και απαιτούν ιατρική αξιολόγηση.
Υπάρχει κάποια διαταραχή στη σύγκλειση? Μια θετική απάντηση μπορεί να υποδηλώνει μετατοπίσεις δοντιών, μερική εκγόμφωση δοντιού, κάταγμα μύλης-ρίζας κάταγμα στο φατνιακό οστό ή πιθανή εξάρθρωση κονδύλου.
Υπάρχει αντίδραση των δοντιών σε ερεθίσματα ψυχρού ή/και θερμού? Μια θετική αντίδραση υποδηλώνει εκτεθειμένη οδοντίνη ή πολφό.

Κλινική εξέταση

Συνιστάται η εφαρμογή μιας συστηματικής προσέγγισης. Η γενική αρχή που εφαρμόζεται στους οδοντικούς τραυματισμούς «εξέταση του ασθενή από έξω προς τα μέσα και θεραπεία από μέσα προς τα έξω» είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την οργανωμένη διαχείριση των τραυματισμών. Συνεπώς, η συρραφή των χειλέων θα πρέπει να πραγματοποιείται μόνο αφού έχουν αντιμετωπιστεί οι επείγουσες ενδοστοματικοί τραυματισμοί. Διαφορετικά, μπορεί να καταστεί δύσκολη η πρόσβαση στη στοματική κοιλότητα λόγω της ανάπτυξης οιδήματος.

Καθαρίστε το πρόσωπο και τη στοματική κοιλότητα με νερό ή φυσιολογικό ορό.
Εάν υπάρχουν τραυματισμοί σε μαλακούς ιστούς, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ήπιο αντισηπτικό διάλυμα. Ο καθαρισμός αυτός θα προσφέρει μεγαλύτερη άνεση στον ασθενή και θα διευκολύνει την εξωστοματική και ενδοστοματική εξέταση.
Εξετάστε το πρόσωπο, τα χείλη και τους στοματικούς μύες για τραυματισμούς των μαλακών ιστών.
Ψηλαφήστε το πρόσωπο εξωτερικά για σημεία που υποδηλώνουν πιθανά κατάγματα.
Εξετάστε την περιοχή του οδοντικού τραύματος για κατάγματα, ανώμαλη θέση δοντιών, κινητικότητα και μη φυσιολογική αντίδραση στην επίκρουση. Επιπλέον, σε περιπτώσεις μετατοπίσεων, καταγράψτε την κατεύθυνση της μετατόπισης. Σε περιπτώσεις καταγμάτων, αξιολογείται η έκτασή τους, η συμμετοχή ή μη του πολφού, καθώς και η σχέση του κατάγματος με την ουλοδοντική σχισμή.
Ο έλεγχος της ζωτικότητας ολοκληρώνει την κλινική αξιολόγηση.
Η δοκιμασίας επίκρουσης των δοντιών μπορεί να αποκαλύψει έναν υψηλής συχνότητας, οστικό ήχο, ο οποίος υποδηλώνει πιθανή ενσφήνωση του δοντιού.
Η πιθανότητα εισρόφησης ή κατάποσης δοντιών, τμημάτων δοντιών ή προσθετικών αποκαταστάσεων κατά τη στιγμή του τραυματισμού θα πρέπει πάντοτε να λαμβάνεται υπόψη. Η παρουσία ξένου σώματος στους αεραγωγούς συνήθως προκαλεί συμπτώματα όπως βήχα, ωστόσο μπορεί να παραμείνει αδιάγνωστη — γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό κατά την αντιμετώπιση ασθενών με απώλεια συνείδησης.

Ακτινογραφικά αξιολόγηση

Με την ολοκλήρωση της κλινικής εξέτασης έχει πλέον εντοπιστεί η περιοχή του τραύματος, η οποία θα πρέπει να εξεταστεί με τις κατάλληλες ακτινογραφικές τεχνικές. Πολλές κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι απαιτούνται πολλαπλές ακτινογραφικές λήψεις για την ανίχνευση μετατόπισης του δοντιού στο φατνίο του, καθώς και για τον εντοπισμό καταγμάτων ρίζας. Είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη ο τύπος της ακτινογραφικής λήψης που χρησιμοποιείται, προκειμένου να επιτευχθεί εικόνα υψηλής ποιότητας του τραυματισμένου δοντιού. Μια ακτινογραφία δήξεως (χρησιμοποιώντας φιλμ μεγέθους 2 — DF 58, EP 21) της τραυματισμένης πρόσθιας περιοχής προσφέρει εξαιρετική απεικόνιση των περισσότερων περιπτώσεων πλάγιας μετατόπισης, ακρορριζικών και μέσων καταγμάτων ρίζας, καθώς και καταγμάτων της φατνιακής απόφυσης.

Η ελάχιστη σειρά ακτινογραφιών για ένα τυπικό οδοντικό τραύμα στην πρόσθια περιοχή της άνω γνάθου περιλαμβάνει: 3 ακτινογραφίες με την παράλληλη τεχνική από διαφορετικές οριζόντιες γωνίες και 1 ακτινογραφία δήξεως

Σε περίπτωση τραυματισμού στα χείλη, θα πρέπει να προστεθεί μία ακτινογραφία με το φιλμ τοποθετημένο εντός του χείλους και με μειωμένο χρόνο έκθεσης.

Η αξονική τομογραφία κωνικής δέσμης (CBCT) μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο διαγνωστικό εργαλείο και μπορεί να ληφθεί υπόψη εφόσον τα δεδομένα που θα προκύψουν μπορεί να επηρεάσουν τη θεραπευτική αντιμετώπιση. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το δόντι με κάταγμα μύλης-ρίζας, όπου η έκταση του κατάγματος θα καθορίσει αν είναι εφικτή η διατήρηση του δοντιού ή όχι.

Ακτινογραφικά εξέταση μαλακών ιστών

Σε περίπτωση διεισδυτικού τραύματος στο χείλος ενδείκνυται η ακτινογραφική εξέταση των μαλακών ιστών με σκοπό τον εντοπισμό πιθανών ξένων σωμάτων. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι κυκλοτερείς μύες του στόματος περιβάλλουν στενά τα ξένα σώματα στην περιοχή των χειλέων, καθιστώντας αδύνατη την ψηλάφησή τους. Ο εντοπισμός τους είναι δυνατός μόνο με ακτινογραφία. Η εξέταση πραγματοποιείται με τοποθέτηση ακτινογραφικού φιλμ ανάμεσα στα χείλη και τον οδοντικό φραγμό και με χρήση του ελάχιστου χρόνου έκθεσης. Εάν η λήψη αποκαλύψει ξένα σώματα (συνήθως ανιχνεύονται ακτινογραφικά θραύσματα δοντιών, σύνθετης ρητίνης, μέταλλα, χαλίκια, ενώ οργανικά υλικά όπως ύφασμα ή ξύλο δεν είναι ορατά), μπορεί να προστεθεί μια πλάγια ακτινογραφία (με έκθεση στο 50% του κανονικού χρόνου) για την απεικόνιση της θέσης τους σε σχέση με τις δερματικές επιφάνειες του χείλους και τον βλεννογόνο. Με βάση τα συνδυασμένα δεδομένα της κλινικής και ακτινογραφικής εξέτασης, είναι δυνατή η διαμόρφωση διάγνωσης, πρόγνωσης και θεραπευτικού σχεδίου.

Συμπληρωματικές ακτινογραφίες, όπως οι πανοραμικές (OPG) λήψεις και η αξονική τομογραφία κωνικής δέσμης (CBCT), μπορεί να είναι χρήσιμες και να λαμβάνονται υπόψη όταν ενδείκνυνται και είναι διαθέσιμες.

Φωτογραφική τεκμηρίωση

Τέλος, συνιστάται η φωτογραφική τεκμηρίωση του τραύματος, καθώς παρέχει ακριβή καταγραφή της έκτασης του τραύματος και μπορεί να αξιοποιηθεί αργότερα στον θεραπευτικό σχεδιασμό, σε νομικές διαδικασίες ή σε κλινική έρευνα. Σημειώνεται ότι απαιτείται η συγκατάθεση του ασθενούς πριν από τη λήψη τέτοιων φωτογραφιών και ιδιαίτερα πριν από τη χρήση τους για άλλους σκοπούς, όπως η έρευνα ή η δημοσίευση.

Διάγνωση

Οι πληροφορίες που προκύπτουν από την κλινική και ακτινογραφική εξέταση οδηγούν στη σωστή διάγνωση, συμπεριλαμβανομένων τόσο των καταγμάτων όσο και των μετατοπίσεων (ή και συνδυαστικών τραυμάτων). Για την υποστήριξη νέων συναδέλφων στην Οδοντική Τραυματολογία ο Διαγνωστικός Οδηγός Τραύματοςμπορεί να καθοδηγήσει τον κλινικό μέσω μιας σειράς ερωτήσεων τύπου «ναι» ή «όχι» προς τη σωστή διάγνωση.

Πρόσφατα αναπτύχθηκε ένας νέος δείκτης βασισμένος σε 5 ψηφία, ο οποίος περιλαμβάνει όλες τις σημαντικές πληροφορίες και μπορεί εύκολα να ψηφιοποιηθεί. Ο δείκτης αυτός επιτρέπει την ταυτόχρονη καταγραφή συνδυαστικών τραυμάτων (δείκτης Eden Baysal). Η τυποποιημένη καταγραφή θα διευκολύνει τη σύγκριση δεδομένων και θεραπευτικών αποτελεσμάτων μεταξύ διαφορετικών κέντρων παγκοσμίως, επιτρέποντας τη συγκέντρωση μεγαλύτερων δειγμάτων για ερευνητικούς σκοπούς.

Modified Eden Baysal Dental Trauma Index

Number of tooth (FDI)	In parenthesis
1st digit Crown fracture	0 to 5	0 = none 1 = enamel fracture 2 = enamel and dentin fracture = uncomplicated crown fracture 3 = enamel and dentin fracture including the pulp = complicated crown fracture 4 = enamel-dentin-cementum fracture = uncomplicated crown-froot fracture 5 = Enamel-dentin-cementum fracture including the pulp = complicated crown-root fracture	(Click image for detailed figure)
2nd digit Root fracture	0 to 3	0 = none 1 = apical 1/3 root fracture 2 = middle 1/3 root fracture 3 = cervical 1/3 root fracture	(Click image for detailed figure)
3rd digit Luxation injury	Capital first letters	N = None C = Concussion S = Subluxation L = Lateral luxation E = Extrusive luxation I = Intrusive luxation A = Avulsion
4th digit Maturity and shape of apex	Small first letters	i = immature m = mature r = resorbed
5th digit Alveolar process fracture	+ or –	+ sign = Alveolar process fracture – sign = No alveolar fracture
Soft tissue injury	Superscript 0 to 8	0 = none 1 = skin/lip abrasion 2 = skin/lip laceration 3 = skin/lip contusion 4 = skin/lip avulsion 5 = intra-oral abrasion 6 = intra-oral laceration 7 = intra-oral contusion 8 = intra-oral avulsion	(Click image for detailed figure)

Recording Baseline Diagnostic Findings
To generate codes with ‘Modified Eden Baysal Dental Trauma Index’ please click the link below:
Generator

For more information see manual

Eden Baysal Dental Trauma Outcome Index

Number of tooth (FDI)	In parenthesis
1st digit Crown restoration	0 to 9	0 = no crown fracture = need for restoration 1 = intact fragment reattachment 2 = acceptable restoration 3 = discoloration of the restoration – no renewal necessary 4 = renewal necessary 5 = restoration missing 8 = not clear 9 = tooth missing
2nd digit Root fracture healing	0 to 9	0 = no root fracture 1 = hard tissue healing 2 = connective tissue healing with bone 3 = no healing and infection present 8 = not clear 9 = tooth missing
3rd digit External root resortion type	Capital letters	NI = No injury of PDL PH = Proper healing of PDL IR = Inflammatory resorption (infection-related resorption) RR = Replacement resorption (ankylosis-related resorption) 8 = not clear 9 = tooth missing
4th digit Root development	Small letters	m = mature root i = immature growing root a = arrested root development r = resorbed root (physiological) 8 = not clear 9 = tooth missing
5th digit Pulp status	0 to 9	0 = clinically normal pulp 1 = partial / total pulp canal calcification 2 = vital endodontic / regenerative treatment 3 = necrotic / infected pulp 4 = root canal treatment performed 8 = not clear 9 = tooth missing

To generate codes with ‘Eden Dental Trauma Outcome Index’ please click the link below:
Generator

For more information see manual

Kατευθυντήριες οδηγίες θεραπείας της IADT

Γενικές πληροφορίες