τεκμηριωμένη θεραπεία οδοντικών τραυματισμών

Το Dental Trauma Guide

Μια πηγή τεκμηριωμένων κατευθυντήριων οδηγιών για τη θεραπεία οδοντικών τραυματισμών

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Οδοντική Τραυματολογία: το πρόβλημα της τεκμηρίωσης

Τα περιστατικά οδοντικού τραύματος συχνά οδηγούν σε μια σειρά θεραπευτικών πράξεων που μπορεί να περιλαμβάνουν τόσο γενικούς οδοντιάτρους όσο και πολλούς εξειδικευμένους επαγγελματίες. Η βέλτιστη θεραπεία βασίζεται στην τεχνογνωσία ενός ευρέος φάσματος οδοντιατρικών ειδικοτήτων, όπως Γναθοχειρουργούς, Παιδοδοντιάτρους, Ενδοδοντολόγους, Ορθοδοντικούς, Προσθετολόγους και Περιοδοντολόγους. Η αρχική επείγουσα φροντίδα παρέχεται συχνά από τον Γναθοχειρουργό ή τον Παιδοδοντίατρο σε περιβάλλον νοσοκομειακού τμήματος επειγόντων περιστατικών ή ιδιωτικό οδοντιατρείο. Στη συνέχεια, ο ασθενής μπορεί να παραπεμφθεί σε γενικό οδοντίατρο ή Ενδοδοντολόγο για δευτεροβάθμια φροντίδα, όπως ενδοδοντική θεραπεία ή προσθετική αποκατάσταση. Εναλλακτικά, πρώτος βλέπει τον ασθενή ο γενικός οδοντίατρος και τον παραπέμπει στους κατάλληλους ειδικούς. Αργότερα, ο Ορθοδοντικός, ο Προσθετολόγος ή ο Περιοδοντολόγος μπορεί να εμπλακούν για περαιτέρω θεραπευτικές ανάγκες. Η μακρά αλυσίδα παραπομπών που παρατηρείται συχνά σε περιστατικά οδοντικού τραύματος συνεπάγεται ότι ο έλεγχος της συνολικής ποιότητας της θεραπείας συχνά χάνεται. Η ερευνητική δραστηριότητα στην κλινική τραυματολογία είναι εξαιρετικά περιορισμένη και, κατά κάποιον τρόπο, η οδοντική τραυματολογία έχει γίνει το «ορφανό» της οδοντιατρικής. Η οδοντική τραυματολογία βασίζεται σε γνώση που προέρχεται από την έρευνα σε πολλές διαφορετικές ειδικότητες. Για τον λόγο αυτό, η διεπιστημονική επικοινωνία πέρα από τα όρια των ειδικοτήτων είναι εξαιρετικά σημαντική.

Στο τέλος του περασμένου αιώνα, υπήρξε αυξανόμενο ενδιαφέρον από όλες τις οδοντιατρικές ειδικότητες για την ανάλυση της εγκυρότητας των υφιστάμενων θεραπευτικών αρχών, γεγονός που οδήγησε στην αναγνώριση ότι η τεκμηριωμένη οδοντιατρική (Evidence-Based Dentistry – EBD), με τις τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες (Randomized Clinical Trials – RCTs) ως το πρότυπο αναφοράς (Gold Standard), αποτελούσε το μέλλον. Στην γνωστή πυραμίδα της τεκμηρίωσης, το “Mount Evidence”, οι περισσότερες μελέτες στην οδοντική τραυματολογία κατατάσσονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα της πυραμίδας. Μέχρι σήμερα έχουν δημοσιευθεί μόνο ελάχιστες κλινικές RCTs, και οι προοπτικές για μελλοντικές μελέτες αυτού του είδους φαίνονται περιορισμένες.

Ποια είναι η αιτία του προβλήματος?

Πρώτον, η κοινή ευθύνη μεταξύ διαφόρων οδοντιατρικών ειδικοτήτων καθιστά την έρευνα στην οδοντική τραυματολογία δύσκολη στην οργάνωση και την αξιολόγηση. Δεύτερον, τα ηθικά ζητήματα που σχετίζονται με την απόκτηση ενσυνείδητης συγκατάθεσης από ένα τραυματισμένο παιδί ή ενήλικα για συμμετοχή σε τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη (RCT) είναι αναπόφευκτα. Λογικά επιχειρήματα υπέρ της διεξαγωγής τέτοιων μελετών, παρά τα προβλήματα αυτά, σπάνια υπάρχουν. Αυτό το εμπόδιο είναι σχεδόν απαγορευτικό για τις περισσότερες RCTs που αφορούν τη θεραπεία σοβαρών οδοντικών τραυματισμών.

Ποιες είναι οι εναλλακτικές?

Συχνά, τα πειραματικά μοντέλα σε ζώα αποτελούν την καλύτερη εναλλακτική λύση. Επιτρέπουν στους ερευνητές να ελέγχουν τις παραμέτρους που μπορεί να επηρεάσουν το αποτέλεσμα του πειράματος με τρόπο που δεν είναι εφικτός σε μελέτες σε ανθρώπους, καθώς οι τραυματισμοί μπορούν να προκληθούν από τον ερευνητή είναι υπό ελεγχόμενες συνθήκες. Οι ισχύουσες θεραπευτικές κατευθυντήριες οδηγίες επιβεβαιώνουν την αξία των πειραμάτων σε ζώα, καθώς βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε πληροφορίες που προέρχονται από τέτοιες μελέτες.

Είναι αξιόπιστα τα πειράματα σε ζώα?

Αυτό το ερώτημα έχει εξεταστεί προσεκτικά και τα πειράματα σε πιθήκους φαίνεται να παρουσιάζουν υψηλό βαθμό αξιοπιστίας, ενώ η χρήση σκύλων συχνά δίνει υπερβολικά αισιόδοξα αποτελέσματα όσον αφορά την επούλωση του πολφού. Οι μελέτες σε αρουραίους φαίνεται να παρουσιάζουν σημαντική διακύμανση στην επούλωση του περιοδοντικού συνδέσμου (PDL), με αυξημένη πιθανότητα παροδικής αγκύλωσης, γεγονός που καθιστά αυτό το μοντέλο μη αξιόπιστο για μελέτες οδοντικού τραύματος που επηρεάζουν τον PDL. Για αυτόν τον λόγο, τα βασικά ευρήματα από πειραματικές μελέτες θα πρέπει ιδανικά να επιβεβαιώνονται μέσω κλινικών μελετών.

Αποτελούν οι μη τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες σε ανθρώπους μια έγκυρη προσέγγιση για την αξιολόγηση των θεραπειών οδοντικών τραυμάτων;

Εφόσον χρησιμοποιούνται τα κατάλληλα στατιστικά μοντέλα και μπορούν να απομονωθούν και να συγκριθούν ομάδες με παρόμοια χαρακτηριστικά πριν και κατά τον τραυματισμό, είναι δυνατόν να μειωθεί η επίδραση παραγόντων σύγχυσης. Ωστόσο, τα αποτελέσματα πρέπει να αξιολογούνται με κάποια επιφύλαξη, καθώς ο κίνδυνος επηρεασμού από συγχυτικούς παράγοντες δεν μπορεί ποτέ να εξαλειφθεί πλήρως. Αυτός ο τύπος ανάλυσης έχει έως τώρα προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με την επίδραση διαφόρων θεραπευτικών παρεμβάσεων, όπως η επανατοποθέτηση, ο τύπος και η διάρκεια ακινητοποίησης, καθώς και η χρήση αντιβιοτικών. Η διεξαγωγή RCT (τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών) δεν είναι πάντα εφικτή στην τραυματολογία, ιδιαίτερα σε επείγουσες καταστάσεις. Ωστόσο, σε μεταγενέστερες φάσεις της θεραπείας, όπου μπορούν να εφαρμοστούν διαφορετικά φάρμακα ή θεραπείες, η τυχαιοποίηση είναι πιθανώς εφικτή.

Πόσο μεγάλο είναι το χάσμα γνώσης πριν αποκτήσουμε την απαραίτητη επιστημονική βάση για να προσφέρουμε τεκμηριωμένη θεραπεία για όλους τους τύπους οδοντικών τραυμάτων;

Για να απαντήσει κανείς σε αυτό το ερώτημα, πρέπει να ξεκινήσει εστιάζοντας στον ισχυρότερο προγνωστικό δείκτη για επιτυχή ή ανεπιτυχή επούλωση του τραύματος, δηλαδή τον τύπο του τραυματισμού. Τα οδοντικά τραύματα μπορούν να διαχωριστούν σε 8 κατηγορίες καταγμάτων και 6 κατηγορίες μετατοπίσςων. Οι συνδυασμένοι τραυματισμοί, στους οποίους συνυπάρχουν μετατόπιση και κάταγμα, είναι δυστυχώς συχνοί, δημιουργώντας 48 συνδυασμούς, οι οποίοι πρέπει να αντιμετωπίζονται ως 48 διακριτά σενάρια επούλωσης. Η πολυπλοκότητα αυξάνεται περαιτέρω από το γεγονός ότι τα τραύματα στα νεογιλά και στα μόνιμα δόντια πρέπει να θεωρούνται ξεχωριστές οντότητες. Το αποτέλεσμα είναι 96 διακριτά τραυματικά περιστατικά! Ένας μόνος όρος μπορεί να χαρακτηρίσει τη διαχείριση των οδοντικών τραυματισμών παγκοσμίως: ΧΑΟΣ.

Έχουν ταυτοποιηθεί διάφοροι προγνωστικοί παράγοντες για την επούλωση του πολφού και των περιοδοντικών ιστών για κάθε μεμονωμένο τύπο τραύματος. Ορισμένοι αντανακλούν τη σοβαρότητα και τη φύση του τραυματισμού, άλλοι περιγράφουν χαρακτηριστικά του ασθενήξ, και άλλοι αντικατοπτρίζουν την επίδραση της επιλεγμένης θεραπείας. Ο ισχυρότερος προγνωστικός δείκτης φαίνεται να είναι ο τύπος του τραύματος. Το στάδιο ανάπτυξης της ρίζας αποτελεί επίσης έναν ισχυρό προγνωστικό δείκτη έκβασης για όλους τους τύπους τραύματος, επηρεάζοντας τόσο την επούλωση του πολφού όσο και του περιοδοντικού συνδέσμου. Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη, καθώς η καλή αιμάτωση είναι απαραίτητη για την επούλωση του πολφού, και επομένως το μέγεθος του ακρορριζικού τρήματος σχετίζεται άμεσα με τη δυνατότητα επαναγγείωσης του τραυματισμένου δοντιού.

Η επιλογή της θεραπείας που προσφέρεται έχει άμεση επίδραση στο αποτέλεσμα της επούλωσης σε περιπτώσεις μετατοπίσεων, όπου συχνά υπάρχουν πολλές διαθέσιμες επιλογές, όπως ± επανατοποθέτηση, ± ακινητοποίηση και ± χορήγηση αντιβιοτικών. Όσον αφορά τη θεραπεία καταγμάτων της μύλης με έκθεση οδοντίνης και/ή πολφού, ο όγκος της απαιτούμενης έρευνας ώστε να δοθούν αξιόπιστες απαντήσεις για όλες τις πιθανές θεραπευτικές επιλογές φαίνεται τεράστιος. Για τα κατάγματα μύλης-ρίζας, υπάρχουν επίσης πολλές θεραπευτικές προσεγγίσεις και απαιτείται εκτεταμένη έρευνα πριν μπορέσουμε να καταλήξουμε με αξιοπιστία στο ποια επιλογή προσφέρει τη βέλτιστη θεραπεία.

Η πληθώρα πιθανών σεναρίων τραυματισμού και η μεγάλη ποικιλία θεραπευτικών επιλογών καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο για μη ειδικούς αλλά και για κλινικούς να παρέχουν τεκμηριωμένη θεραπεία και να συστήσουν την καλύτερη δυνατή επιλογή για τον ασθενή. Λαμβάνοντας αυτό υπόψη, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η θεραπεία οδοντικών τραυμάτων παγκοσμίως απέχει συχνά πολύ από το ιδανικό. Έρευνες σε πολλές χώρες όπως η Αγγλία, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, η Τανζανία, η Βραζιλία, η Ελβετία, η Σουηδία, η Τουρκία, το Κουβέιτ, η Μαλαισία, η Ινδία, η Ιαπωνία, η Κίνα, η Νιγηρία και η Χιλή έχουν δείξει ότι η γνώση σχετικά με την επαρκή αντιμετώπιση τραυματισμένων δοντιών είναι ελλιπής, γεγονός που υποδηλώνει ότι έως και το ήμισυ των θεραπειών που προσφέρονται είναι είτε περιττές είτε επιβλαβείς για τον ασθενή.

Το Dental Trauma Guide αποτελεί μια προσπάθεια αναβάθμισης αυτής της δυσάρεστης κατάστασης, καθιστώντας τη σύγχρονη γνώση στην οδοντική τραυματολογία εύκολα προσβάσιμη μέσω του διαδικτύου. Για 40 χρόνια, έχουν συλλεχθεί φάκελοι ασθενών στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Κοπεγχάγης, δημιουργώντας τη βάση δεδομένων που χρησιμοποιείται στην ανάπτυξη του Dental Trauma Guide για την επιλογή θεραπείας και την εκτίμηση πρόγνωσης. Από το 1965, έχει συγκεντρωθεί τυποποιημένη τεκμηρίωση για τις μακροχρόνιες επιδράσεις των θεραπειών τραυμάτων και αυτό το υλικό (4000 περιστατικά), μαζί με τα αποτελέσματα 80 κλινικών μελετών και 65 πειραματικών μελετών σε πιθήκους, αποτελεί πλέον τη βασική επιστημονική τεκμηρίωση του Dental Trauma Guide.

Έχει καταβληθεί προσπάθεια ώστε οι πληροφορίες να παρουσιαστούν με δομημένο και φιλικό προς τον χρήστη τρόπο, επιτρέποντας στον κλινικό να διαμορφώσει μια σωστή διάγνωση, ένα θεραπευτικό πλάνο και ένα πλάνο παρακολούθησης, καθώς και να προσδιορίσει μια εκτίμηση κινδύνου για επιπλοκές στην επούλωση.

Καταλήγοντας στη σωστή διάγνωση

Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, ένα τραυματισμένο δόντι μπορεί να υποστεί μία από 96 διακριτές καταστάσεις τραύματος. Η σωστή επιλογή θεραπείας εξαρτάται προφανώς από την ικανότητα του κλινικού να καταλήξει στη σωστή διάγνωση. Σε αυτό το πλαίσιο, το Dental Trauma Guide ακολουθεί τη διεθνή ταξινόμηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Για να βοηθηθούν οι νεοεισερχόμενοι στην οδοντική τραυματολογία, στην ιστοσελίδα θα ενσωματωθεί ένα Trauma Pathfinder, το οποίο θα καθοδηγεί τον κλινικό μέσω μιας σειράς ερωτήσεων τύπου «ναι» ή «όχι» προς τη σωστή διάγνωση.

Είναι πολύ σημαντικό να καταγράφονται οι τραυματισμοί με έναν τυποποιημένο τρόπο. Η ταξινόμηση του Andreasen συνιστάται, καθώς σχετίζεται άμεσα με τη θεραπευτική προσέγγιση. Το Dental Trauma Guide δίνει τη δυνατότητα στον κλινικό να βρει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για να μπορέσει να διαγνώσει και να ταξινομήσει τους τραυματισμούς των οδοντικών ιστών (TDI).

Ο δείκτης Eden-Baysal είναι ένας νέος πενταψήφιος δείκτης που περιλαμβάνει όλες τις σημαντικές πληροφορίες και μπορεί να ψηφιοποιηθεί εύκολα. Η χρήση του σε συνδυασμό με ένα σχηματικό διάγραμμα που απεικονίζει τους τραυματισμούς θα διευκολύνει τους κλινικούς παγκοσμίως — ακόμη και εκείνους με περιορισμένη εμπειρία στα τραύματα — να καταγράφουν με ακρίβεια τους τραυματισμούς των οδοντικών ιστών (TDI) σε επείγουσες καταστάσεις. Ο δείκτης αυτός επιτρέπει την ταυτόχρονη καταγραφή συνδυασμένων τραυματισμών (δείκτης Eden-Baysal). Η τυποποιημένη καταγραφή θα επιτρέψει τη σύγκριση δεδομένων και αποτελεσμάτων μεταξύ διαφορετικών κέντρων παγκοσμίως, διευκολύνοντας τη συλλογή μεγαλύτερων δειγμάτων.n

Modified Eden Baysal Dental Trauma Index

Number of tooth (FDI)	In parenthesis
1st digit Crown fracture	0 to 5	0 = none 1 = enamel fracture 2 = enamel and dentin fracture = uncomplicated crown fracture 3 = enamel and dentin fracture including the pulp = complicated crown fracture 4 = enamel-dentin-cementum fracture = uncomplicated crown-froot fracture 5 = Enamel-dentin-cementum fracture including the pulp = complicated crown-root fracture	(Click image for detailed figure)
2nd digit Root fracture	0 to 3	0 = none 1 = apical 1/3 root fracture 2 = middle 1/3 root fracture 3 = cervical 1/3 root fracture	(Click image for detailed figure)
3rd digit Luxation injury	Capital first letters	N = None C = Concussion S = Subluxation L = Lateral luxation E = Extrusive luxation I = Intrusive luxation A = Avulsion
4th digit Maturity and shape of apex	Small first letters	i = immature m = mature r = resorbed
5th digit Alveolar process fracture	+ or –	+ sign = Alveolar process fracture – sign = No alveolar fracture
Soft tissue injury	Superscript 0 to 8	0 = none 1 = skin/lip abrasion 2 = skin/lip laceration 3 = skin/lip contusion 4 = skin/lip avulsion 5 = intra-oral abrasion 6 = intra-oral laceration 7 = intra-oral contusion 8 = intra-oral avulsion	(Click image for detailed figure)

Recording Baseline Diagnostic Findings
To generate codes with ‘Modified Eden Baysal Dental Trauma Index’ please click the link below:
Generator

For more information see manual

Eden Baysal Dental Trauma Outcome Index

Number of tooth (FDI)	In parenthesis
1st digit Crown restoration	0 to 9	0 = no crown fracture = need for restoration 1 = intact fragment reattachment 2 = acceptable restoration 3 = discoloration of the restoration – no renewal necessary 4 = renewal necessary 5 = restoration missing 8 = not clear 9 = tooth missing
2nd digit Root fracture healing	0 to 9	0 = no root fracture 1 = hard tissue healing 2 = connective tissue healing with bone 3 = no healing and infection present 8 = not clear 9 = tooth missing
3rd digit External root resortion type	Capital letters	NI = No injury of PDL PH = Proper healing of PDL IR = Inflammatory resorption (infection-related resorption) RR = Replacement resorption (ankylosis-related resorption) 8 = not clear 9 = tooth missing
4th digit Root development	Small letters	m = mature root i = immature growing root a = arrested root development r = resorbed root (physiological) 8 = not clear 9 = tooth missing
5th digit Pulp status	0 to 9	0 = clinically normal pulp 1 = partial / total pulp canal calcification 2 = vital endodontic / regenerative treatment 3 = necrotic / infected pulp 4 = root canal treatment performed 8 = not clear 9 = tooth missing

To generate codes with ‘Eden Dental Trauma Outcome Index’ please click the link below:
Generator

For more information see manual

Επιλογή θεραπειών που μπορεί να βελτιστοποιήσουν την επούλωση του πολφού και των περιοδοντικών ιστών

Ένα παράδοξο στην οδοντική τραυματολογία είναι ότι σχεδόν όλες οι θεραπευτικές παρεμβάσεις εισάγουν ένα νέο στοιχείο τραύματος κατά την εφαρμογή τους, δηλαδή είναι τραυματογόνες. Για να αναφέρουμε μερικά παραδείγματα: η επανατοποθέτηση ενός μετατοπισμένου δοντιού είτε με το χέρι είτε με λαβίδα θα προκαλέσει βλάβη ή και καταστροφή χιλιάδων ή και εκατομμυρίων κυττάρων του περιοδοντικού συνδέσμου (PDL). Η τοποθέτηση διαφορετικών τύπων ακινητοποίησης, ιδίως των μεταλλικών τόξων (arch bars), όπου τα χαλαρά δόντια σταθεροποιούνται με σύρματα, δημιουργεί ζώνες μεγάλης πίεσης στον περιοδοντικό σύνδεσμο λόγω της σύσφιξης των συρμάτων και επιτρέπει τη διείσδυση μικροβίων κατά μήκος των υποουλικά τοποθετημένων συρμάτων. Η ανεπαρκής κάλυψη της εκτεθειμένης οδοντίνης και του πολφού μπορεί να οδηγήσει σε μικροδιείσδυση με σχηματισμό αναερόβιων βακτηριακών αποικιών, οι οποίες ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρή βλάβη στον πολφό. Η σωστή επιλογή θεραπείας —που μερικές φορές σημαίνει ελάχιστη ή και καθόλου παρέμβαση— είναι επομένως ζωτικής σημασίας.

Στο Dental Trauma Guide, Οι θεραπευτικές προσεγγίσεις παρουσιάζονται σύμφωνα με τις τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες της Διεθνούς Εταιρείας Οδοντικής Τραυματολογίας (IADT). Οι οδηγίες αυτές έχουν αναπτυχθεί από διεθνείς ειδικούς στην Οδοντική Τραυματολογία, βασιζόμενοι στα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα και στην καλύτερη κλινική πρακτική.

Πρωτόκολλα επανεξετάσεων για ασθενείς με οδοντικά τραύματα

Ένα βέλτιστο πλάνο επανεξέτασης θα πρέπει να στοχεύει στον καθορισμό χρονικών σημείων όπου οι πιθανότητες διάγνωσης επιπλοκών στην επούλωση είναι οι πιο αποτελεσματικές. Για προφανείς λόγους, το κόστος και η ευκολία τόσο του ασθενούς όσο και του κλινικού πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη διαμόρφωση ενός καλού και οικονομικά αποδοτικού συστήματος παρακολούθησης. Το προτεινόμενο πλάνο επανεξέτασης για κάθε συγκεκριμένο τύπο τραυματισμού βασίζεται σε μια σειρά κλινικών μελετών, στις οποίες η ανάλυση επιβίωσης έχει τεκμηριώσει το βέλτιστο χρονικό σημείο για τη διάγνωση επιπλοκών στην επούλωση του πολφού και του περιοδοντικού συνδέσμου.

Περιγραφή και διάγνωση επιπλοκών επούλωσης.

ΣτοDental Trauma GuideΗ ορολογία των επιπλοκών επούλωσης βασίζεται στην έκδοση του 2020 του βιβλίου Textbook and Color Atlas of Traumatic Dental Injuries των Andreasen και συνεργατών. Σε σχέση με την επούλωση του πολφού, χρησιμοποιούνται οι ακόλουθες περιγραφές αποτελεσμάτων:

Νέκρωση πολφού(άσηπτη ή σηπτική)
Ενασβεσρώιση πολφού(μερική ή ολική)

Σε σχέση με την επούλωση του περιοδοντικού συνδέσμου (PDL), περιγράφονται οι ακόλουθες επιπλοκές επούλωσης:

Εξωτερική επανορθωτική απορρόφηση (Εξωτερική επιφανειακή απορρόφηση)
Εξωτερική απορρόφηση- αγκύλωση (Εξωτερική αντικαταστατική απορρόφηση με οστό)
Εξωτερική απορρόφηση μικροβιακής αιτιολογίας (Εξωτερική φλεγμονώδης απορρόφησης)

Όσον αφορά το φατνιακό οστό στο ύψος της παρυφής, περιγράφεται η εξής επιπλοκή επούλωσης:

Απώλεια ύψους φατνιακής απόφυσης

Τέλος, και πιθανότατα η πιο σημαντική επιπλοκή, είναι η απώλεια του δοντιού, η οποία συνήθως προκαλείται από τις προαναφερθείσες επιπλοκές επούλωσης.

Πρόβλεψη επιπλοκών επούλωσης

Έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές κλινικές μελέτες με στόχο τον εντοπισμό παραγόντων που προβλέπουν την επούλωση ή τη μη επούλωση για τις διάφορες κατηγορίες τραυμάτων. Μέχρι στιγμής, έχουν αναγνωριστεί 15 προγνωστικοί παράγοντες που σχετίζονται σημαντικά με την εμφάνιση επιπλοκών στην επούλωση. Ορισμένοι από αυτούς τους παράγοντες έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα ισχυροί (όπως ο τύπος και η έκταση του τραυματισμού και το στάδιο διάπλασης της ρίζας), ενώ άλλοι φαίνεται να έχουν μικρότερη επίδραση (όπως η θεραπεία). Η ταυτοποίηση αυτών των παραγόντων βασίζεται συνήθως σε πολυπαραγοντική στατιστική (multivariate analysis) ανάλυση, με κύριο εργαλείο την ανάλυση παλινδρόμηση (regression Analysis). Σε κάποιο βαθμό, η επίδραση αυτών των παραγόντων στην επούλωση του πολφού και του περιοδοντικού συνδέσμου μπορεί να επιβεβαιωθεί από τα ευρήματα των πειραμάτων σε πιθήκους.

Ένας από τους στόχους του Dental Trauma Guide είναι να προσφέρει στον οδοντίατρο ένα εργαλείο με το οποίο να μπορεί να αναπτύξει ένα προφίλ κινδύνου, βασισμένο στους σημαντικότερους προγνωστικούς παράγοντες, για έναν συγκεκριμένο ασθενή με ένα δεδομένο τύπο τραύματος.

Αυτή τη στιγμή, τα αρχεία τραυματισμών στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο περιλαμβάνουν 40.000 φακέλους ασθενών με οδοντικά τραύματα, όλοι με τυποποιημένη κλινική, ακτινογραφική και φωτογραφική τεκμηρίωση σχετικά με τον τύπο και την έκταση του τραυματισμού, συμπεριλαμβανομένων των σχετιζόμενων τραυματισμών των μαλακών ιστών, καθώς και πληροφορίες για τη θεραπεία που δόθηκε. Περίπου το 10 %, δηλαδή 4.000 ασθενείς, έχουν παρακολουθηθεί μακροχρόνια για διάστημα 1 έως 10 ετών και αποτελούν τον πυρήνα της βάσης δεδομένων τραυμάτων. Τα περιστατικά αυτά, σε μεγάλο βαθμό, είναι αντιπροσωπευτικά των 96 διαφορετικών σεναρίων τραύματος (βλ. προηγουμένως). Η βάση δεδομένων επεκτείνεται συνεχώς με νέα περιστατικά τραύματος που αξιολογούνται στην κλινική τραυμάτων του Dental Trauma Guide.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία

1. ANDREASEN JO, LAURIDSEN E, DAUGAARD-JENSEN J. Dental traumatology: an orphan in pediatric dentistry? Pediatric Dentistry 2009; 31: 133-36.
2. RICHARDS D, LAWRENCE A. Evidence based dentistry. Brit Dent J 1995: 270 – 273.
3. BADER J, ISMAIL A. Survey of systematic reviews in dentistry. J Am Dent Assoc 2004; 135: 464.
4. TORABINEJAD M, BAHJRI K. Essential elements of evidenced-based endodontics: steps involved in conducting clinical research. J Endod 2005; 31: 563 – 569.
5. ANDREASEN JO; ANDERSSON L. Critical considerations when planning experimental in vivo studies in dental traumatology. Dent Traumatol 2011; 27: 275-280
6. ANDREASEN JO. Review article. Experimental dental traumatology. Development of a model for external root resorption. Endod Dent Traumatol 1987; 3:269-287.
7. ANDREASEN JO. History behind the Dental Trauma Guide. Dent Traumatol 2009; 25. In preparation.
8. ANDREASEN JO, SKOUGAARD MR. Reversibility of surgically induced dental ankylosis in rats. Int J Oral Surg 1972; 1:98-102
9. ANDREASEN JO, ANDREASEN FM, MEJÀRE I, CVEK M. Healing of 400 intra-alveolar root fractures. 2. Effect of treatment factors such as treatment delay, repositioning, splinting type and period of antibiotics. Dent Traumatol 2004; 20:203-211.
10. ANDERSSON L, ANDREASEN JO. Important considerations for designing and reporting epidemiologic and clinical studies in dental traumatology. Dent Traumatol 2011; 27: 269-274
11. ANDREASEN JO, JENSEN SS, SAE-LIM V. The role of antibiotics in preventing healing complications after traumatic dental injuries: A literature review. Endod Topic 2006, 14, 80-92.
12. ANDREASEN ET AL. Development of an interactive Dental Trauma Guide. Pediatric Dentistry 2009; 31,133-6.
13. ANDREASEN JO, VINDING TR, AHRENSBURG SS. Etiology and predictors for healing complications in the permanent dentition after dental trauma. A review. Endod Topics 2006;14: 20-27.
14. ANDREASEN FM, ANDREASEN JO, LAURIDSEN E. Luxation Injuries of Permanent Teeth: General Findings. In: Andreasen JO, Andreasen FM, Andersson L, (eds.). Textbook and Color Atlas of Traumatic Injuries to the Teeth (5th ed.). Oxford, Wiley-Blackwell 2018. pp. 413-442
15. ANDREASEN FM, LAURIDSEN E, ANDREASEN JO. Crown Fractures. In: Andreasen JO, Andreasen FM, Andersson L, (eds.). Textbook and Color Atlas of Traumatic Injuries to the Teeth (5th ed.). Oxford, Wiley-Blackwell 2018. pp.327-354.
16. ANDREASEN JO, ANDREASEN FM, TSUKIBOSHI, EICHELSBACHER F. Crown-Root Fractures. In: Andreasen JO, Andreasen FM, Andersson L, (eds.). Textbook and Color Atlas of Traumatic Injuries to the Teeth (5th ed.). Oxford, Wiley-Blackwell 2018. pp. 355-376
17. STOKES AN, ANDERSON HK, COWAN TM. Lay and professional knowledge of methods for emergency management of avulsed teeth. Endod Dent Traumatol 1992; 8: 160-162.
18. HAMILTON FA, HILL FJ, HOLLOWAY PJ. An investigation of dento-alveolar trauma and its treatment in an adolescent population. Part 1: the prevalence and incidence of injuries and the extent and adequacy of treatment received. Brit Dent 1997; 182: 91-95.
19. HAMILTON FA, HILL FJ, HOLLOWAY PJ. An investigation of dento-alveolar trauma and its treatment in an adolescent population. Part 2: dentists’ knowledge of management methods and their perception of barriers to providing care. Brit Dent 1997; 182: 129-133.
20. KAHABUKA FK, WILLEMSEN W, van HOF M, NTABAYE MK, BURGERSDIJK R, FRANKENMOLEN F, PLASSCHAERT A. A initial treatment of traumatic dental injuries by dental practitioners. Endod Dent Traumatol 1998; 14: 206-209.
21. MAGUIRE A, MURRAY JJ, AL-MAJED I. A retrospective study of treatment provided in the primary and secondary care services for children attending a dental hospital following complicated crown fracture in the permanent dentition. Internat Paediatric Dent 2000; 10: 182-190.
22. STEWART SM, MACKIE IC. Establishment and evaluation of a trauma clinic based in a primary care setting. Int. J Paediatr Dent 2004; 14: 409-416.
23. KOSTOPOULOU MN, DUGGAL MS. A study into dentists’ knowledge of treatment of traumatic injuries to young permanent incisors. Int. J Paediatr Dent 2005; 15: 10-19.
24. JACKSON NG, WATERHOUSE PJ, MAGUIRE A. Factors affecting treatment outcomes following complicated crown fractures managed in primary and secondary care. Dental Traumatol 2006; 22: 179-185.
25. HU LW, PRISCO CRD, BOMBANA AC. Knowledge of Brazilian general dentists and endodontists about the emergency management of dento-alveolar trauma. Dental Traumatol 2006; 22: 113-117.
26. COHENCA N, FORREST JL, ROTSTEIN I. Knowledge of oral health professionals of treatment of avulsed teeth. Dental Traumatol 2006; 22: 396-301.
27. DE FRANCA RÌ, TRAEBERT J, de LACERDA JT. Brazilian dentists’ knowledge regarding immediate treatment of traumatic dental injuries. Dental Traumatol 2007; 23: 287-290.
28. YENG T, PARASHOS P. An investigation into dentists’ management methods of dental trauma to maxillary permanent incisors in Victoria, Australia. Dental Traumatol 2008; 24: 443-448.
29. KRASTI G, FILIPPI A, WEIGER R. German general dentists’ knowledge of dental trauma. Dental Traumatol 2009; 25: 88-91.
30. ANDERSSON L, PETTI S, DAY P, KENNY K, GLENDOR U, , ANDREASEN JO. Classification, Epidemiology and Etiology. In: Andreasen JO, Andreasen FM, Andersson L, (eds.). Textbook and Color Atlas of Traumatic Injuries to the Teeth (5th ed.). Oxford, Wiley-Blackwell 2019. pp.252-294.
31. ANDREASEN JO, LØVSHALL H. Response of Oral Tissues to Trauma. In: Andreasen JO, Andreasen FM, Andersson L, (eds.). Textbook and Color Atlas of Traumatic Injuries to the Teeth (5th ed.). Oxford, Wiley-Blackwell 2019. pp.66-131.
32. ANDERSEN PK, ANDREASEN FM, ANDREASEN JO. Prognosis of Traumatic Dental Injuries. In: Andreasen JO, Andreasen FM, Andersson L, (eds.). Textbook and Color Atlas of Traumatic Injuries to the Teeth (5th ed.). Oxford, Wiley-Blackwell 2019. pp. 955-961.
33. ANDREASEN FM, ANDREASEN JO, TSUKIBOSHI M, COHENCA N. Examination and Diagnosis of Dental Injuries. In: Andreasen JO, Andreasen FM, Andersson L, (eds.). Textbook and Color Atlas of Traumatic Injuries to the Teeth (5th ed.). Oxford, Wiley-Blackwell 2019. pp. 295-326.
34. GLENDOR U, ANDERSSON L, ANDREASEN JO. Economic Aspects of Traumatic Dental Injuries. In: Andreasen JO, Andreasen FM, Andersson L, (eds.). Textbook and Color Atlas of Traumatic Injuries to the Teeth (5th ed.). Oxford, Wiley-Blackwell 2019. pp.982-991.
35. EDEN E, BAYSAL M, ANDERSSON L. Eden Baysal Dental Trauma Index: Face and content validation. Dent Traumatol. 2020 ;36:117-123.
36. ANDERSSON L, FRISKOPP J, BLOMLÖF L. Fiber-glass splinting of traumatized teeth. J Dent Child 1983; 50:21-24.
37. BLOMLÖF L, ANDERSSON L, LINDSKOG S, HEDSTRÖM K-G, HAMMARSTRÖM L. Periodontal healing of replanted monkey teeth prevented from drying. Acta Odontol Scand 1983; 41:117-123.
38. BLOMLÖF L, LINDSKOG S, ANDERSSON L, HEDSTRÖM K-G, HAMMARSTRÖM L. Storage of experimentally avulsed teeth in milk prior to replantation. J Dent Res 1983; 62:912-916.
39. ANDERSSON L, BLOMLÖF L, LINDSKOG S, FEIGLIN B, HAMMARSTRÖM L. Tooth ankylosis. Clinical, radiographic and histological assessments. Int J Oral Surg 1984; 13:423-431.
40. ANDERSSON L, LINDSKOG S, BLOMLÖF L, HEDSTRÖM K-G, HAMMARSTRÖM L. Effect of masticatory stimulation on dentoalveolar ankylosis after experimental tooth replantation. Endod Dent Traumatol 1985;1:13-16.
41. HAMMARSTRÖM L, BLOMLÖF L, FEIGLIN B, ANDERSSON L, LINDSKOG S. Replantation of teeth and antibiotic treatment. Endod Dent Traumatol 1986;2:51-57.
42. ANDERSSON L, JONSSON BG, HAMMARSTRÖM L, BLOMLÖF L, ANDREASEN JO, LINDSKOG S. Evaluation of statistics and desirable experimental design of a histomorphometrical method for studies of root resorption. Endod Dent Traumatol 1987:3:288-95.
43. ANDERSSON L. Dentoalveolar ankylosis and associated root resorption in replanted teeth. Experimental and clinical studies in monkeys and man. Swedish Dental Journal Suppl 1988: 56: 1-75
44. ANDERSSON L, BODIN I, SÖRENSEN S. Progression of root resorption following replantation of human teeth after extended extra-oral storage. Endod Dent Traumatol 1989;5:38-47.
45. ANDERSSON L, BODIN I. Avulsed human teeth replanted within 15 minutes – a long-term clinical follow-up study. Endod Dent Traumatol 1990;6:37-42
46. ANDERSSON L. Progression of replacement resorption after replantation of avulsed teeth. In Proceedings of the Second International Conference on Dental Trauma. Folksam, Stockholm, 1991
47. GLENDOR U, HALLING A, ANDERSSON L, EILERT-PETERSON E. Incidence of traumatic tooth injuries in children and adolescents in the county of Västmanland, Sweden. Swed Dent J 1996:20;15-28
48. PETERSSON EE, ANDERSSON L, SÖRENSEN S. Traumatic oral vs non-oral injuries. An epidemilogical study during one year in a Swedish county. Swed Dent J 1997:21:55-68
49. GLENDOR U, HALLING A, ANDERSSON L, ANDREASEN J O, KLITZ I. Type of treatment and estimation of time spent on dental trauma. – A longitudinal and retrospective study. Swed Dent J 1998;22:47-60.
50. ANDERSSON L, MALMGEN B. The problem of Dentoalveolar ankylosis and subsequent replacement resorption in the growing patient. Australian Endodontic Journal 1999; 25:57-61
51. GLENDOR U, HALLING A, BODIN L, ANDERSSON L, NYGREN Å, KARLSSON G, KOUCHECKI B. Direct and indirect time spent on care of dental trauma: a 2 year prospective study of children and adolescents. Endod Dent Traumatol. 2000;16:16-23.
52. GLENDOR U, SVENSSON L-I, ANDERSSON L. Tand och käkskador vid idrott. En Folksam studie om 5000 forsäkringsanmälda tand- och käkskador under åren 1994-1997. Folksam, Stockholm 2002.
53. ANDERSSON L, EMAMI-KRISTIANSEN Z, HOGSTROM J. Single-tooth implant treatment in the anterior region of the maxilla for treatment of tooth loss after trauma: A retrospective clinical and interview study. Dental Traumatology 2003;19:126-131
54. ANDERSSON L, AL-ASFOUR A, AL-JAME Q. Knowledge of first aid measures of avulsion and replantation of teeth. An interview study of 221 Kuwaiti schoolchildren. Dent Traumatol 2006; 22: 57-65.
55. ANDERSSON L, ANDREASEN JO. Soft tissue injuries. (Chapter author) Textbook and Color Atlas of Traumatic Injuries to the teeth, 4th edn, Oxford: BlackwellMunksgaard; 2007.
56. TSUKIBOSHI M, ANDERSSON L, ANDREASEN JO. Transplantation of teeth (Chapter author) Textbook and Color Atlas of Traumatic Injuries to the teeth, 4th edn, Oxford: BlackwellMunksgaard 2007
57. GLENDOR U, ANDERSSON L. Resources spent on Dental Injuries. (Chapter author) Textbook and Color Atlas of Traumatic Injuries to the teeth, 4th edn, Oxford: BlackwellMunksgaard 2007
58. AL-JAME Q , ANDERSSON L, A AL-ASFOUR. Kuwaiti parents’ knowledge of first aid measures of avulsion and replantation of teeth, an-interview study in Kuwait. Medical Princ Pract 2007; 16: 274-279.
59. ABU-DAWOUD M, AL-ENEZI B, ANDERSSON L. Knowledge of emergency management of avulsed teeth among young physicians and dentists. Dent Traumatol 2007;23: 348-355
60. AL ASFOUR A, ANDERSSON L, AL-JAME Q. School teachers’ knowledge of tooth avulsion and dental first aid before and after receiving information about avulsed teeth and replantation. Dent Traumatol. 2008:24: 43-49
61. AL ASFOUR A, ANDERSSON L The effect of a leaflet given to parents for first aid measures after tooth avulsion. Dent Traumatol 2008; 24:515-521
62. HASAN AA, QUDEIMAT MA, ANDERSSON L. Dent Traumatol. Prevalence of traumatic dental injuries in preschool children in Kuwait – a screening study.2010;26:346-50.
63. ANDERSSON L, TSUKIBOSHI M, ANDREASEN JO. Tooth transplantation. Chapter 17 in textbook Andersson L, Kahnberg K-E, Pogrel MA (Editors) Oral & Maxillofacial Surgery. Wiley, Oxford. 2010.
64. ANDERSSON L. Availability of emergency dental treatment – a question of organization. Editorial. Dent Traumatol 2010; 26:211
65. ANDERSSON L. Emerging countries in dental trauma research. Editorial. Dent Traumatol 2010;26: 303
66. ANDREASEN JO, ANDREASEN FM, BAKLAND LK, FLORES MT, ANDERSSON L. Traumatic Dental Injuries. A Manual, 3rd edn. Oxford: Wiley, 2011.
67. ANDERSSON L, ANDREASEN JO. Important consideration for designing and reporting epidemiologic and clinical studies in dental traumatology. Dent Traumatol 2011; 27:269-274.
68. ANDREASEN JO, ANDERSSON L. Critical considerations when planning experimental in vivo studies in dental traumatology in vivo. Dent Traumatol 2011; 27:275-280.
69. ANDERSSON L, ANDREASEN JO, KRISTENSEN KF. Writing an original article for publication in Dental Traumatology. Dent Traumatol 2011;24: 328-333
70. AL SANE M, BOURISLY N, ALMULLA T, ANDERSSON L. Lay peoples’ preferred sources of health information on the emergency management of tooth avulsion. Dent Traumatol. 2011; 27:432-437.
71. DIANGELIS AJ, ANDREASEN JO, EBELESEDER K, KENNY DJ, TROPE M, SIGURDSSON S, ANDERSSON L ET AL. International Association of Dental Traumatology guidelines for the management of traumatic dental injuries: 1. Fractures and luxations of permanent teeth. Dent Traumatol 2012; 28:2-12
72. ANDERSSON L, ANDREASEN JO, DAY PF, HEITHERSAY G, TROPE M, DIANGELIS AJ, KENNY DJ ET AL International Association of Dental Traumatology guidelines for the management of traumatic dental injuries: 2. Avulsion of permanent teeth Dent Traumatol 2012;28: 88-96
73. ANDERSSON L. New Guidelines for treatment of avulsed permanent teeth. Editorial. Dent Traumatol 2012; 28:87
74. MALMGREN B, ANDREASEN JO, FLORES MT, ROBERTSON A, DIANGELIS AJ, ANDERSSON L, CAVALLERI G ET AL. International Association of Dental Traumatology guidelines for the management of traumatic dental injuries: 3. Injuries in the primary dentition. Dent Traumatol. 2012; 28:174-82.
75. ANDERSSON L. Epidemiology of traumatic dental injuries. J Endod. 2013 Mar;39(3 Suppl): S2-5
76. ANDERSSON L. Epidemiology of traumatic dental injuries. Pediatr Dent. 2013; 35:102-5.
77. ANDERSSON L. Epidemiology of traumatic dental injuries. J Endod. 2013;39: (3 Suppl):2-5.
78. ALNAGGAR D, ANDERSSON L. Emergency management of traumatic dental injuries in 42 countries. Dent Traumatol. 2015; 31: 89–96
79. ANDERSSON L. Our duty to promote local emergency services for traumatic dental injuries. Contem Clin Dent 2015;6: S1-2.
80. JAFARZADEH H, SARRAF SHIRAZI A, ANDERSSON L. The most-cited articles in dental, oral, and maxillofacial traumatology during 64 years. Dent Traumatol. 2015; 31:350-60.
81. BEN HASSAN MW, ANDERSSON L, LUCAS PW. Stiffness characteristics of splints for fixation of traumatized teeth. Dent Traumatol. 2016; 32:140-5
82. DIANGELIS AJ, ANDREASEN JO, EBELESEDER KA, KENNY DJ, TROPE M, SIGURDSSON A, ANDERSSON L, BOURGUIGNON C, FLORES MT, HICKS ML, LENZI AR, MALMGREN B, MOULE AJ, POHL Y, TSUKIBOSHI M. Guidelines for the Management of Traumatic Dental Injuries: 1. Fractures and Luxations of Permanent Teeth. Pediatr Dent. 2016; 38:358-368.
83. ANDERSSON L, ANDREASEN JO, DAY P, HEITHERSAY G, TROPE M, DIANGELIS AJ, KENNY DJ, SIGURDSSON A, BOURGUIGNON C, FLORES MT, HICKS ML, LENZI AR, MALMGREN B, MOULE AJ, TSUKIBOSHI M. Guidelines for the Management of Traumatic Dental Injuries: 2. Avulsion of Permanent Teeth. Pediatr Dent. 2016; 38:369-376.
84. MALMGREN B, ANDREASEN JO, FLORES MT, ROBERTSON A, DIANGELIS AJ, ANDERSSON L, CAVALLERI G, COHENCA N, DAY P, HICKS ML, MALMGREN O, MOULE AJ, ONETTO J, TSUKIBOSHI M. Guidelines for the Management of Traumatic Dental Injuries: 3. Injuries in the Primary Dentition. Pediatr Dent. 2016; 38:377-385.
85. MALMGREN B, ANDREASEN JO, FLORES MT, ROBERTSON A, DIANGELIS AJ, ANDERSSON L, CAVALLERI G, COHENCA N, DAY P, HICKS ML, MALMGREN O, MOULE AJ, ONETTO J, TSUKIBOSHI M. Guidelines for the Management of Traumatic Dental Injuries: 3. Injuries in the Primary Dentition. Pediatr Dent. 2017; 39:420-428.
86. DIANGELIS AJ, ANDREASEN JO, EBELESEDER KA, KENNY DJ, TROPE M, SIGURDSSON A, ANDERSSON L, BOURGUIGNON C, FLORES MT, HICKS ML, LENZI AR, MALMGREN B, MOULE AJ, POHL Y, TSUKIBOSHI M. Guidelines for the Management of Traumatic Dental Injuries: 1. Fractures and Luxations of Permanent Teeth. Pediatr Dent. 2017; 39:401-411.
87. ANDERSSON L, ANDREASEN JO, DAY P, HEITHERSAY G, TROPE M, DIANGELIS AJ, KENNY DJ, SIGURDSSON A, BOURGUIGNON C, FLORES MT, HICKS ML, LENZI AR, MALMGREN B, MOULE AJ, TSUKIBOSHI M. Guidelines for the Management of Traumatic Dental Injuries: 2. Avulsion of Permanent Teeth. Pediatr Dent. 2017; 39:412-419.
88. AL-MUSAWI A, AL-SANE M, ANDERSSON L. Smartphone App as an aid in the emergency management of avulsed teeth. Dent Traumatol. 2017; 33:13-18
89. MASLAMANI M, ALMUSAWI A, JOSEPH B, GABATO S, ANDERSSON L. An experimental model for studies on delayed tooth replantation and ankylosis in rabbits. Dent Traumatol. 2016; 32:443-449.
90. KENNY KP, DAY PF, SHARIF MO, PARASHOS P, LAURIDSEN E, FELDENS CA, COHENCA N,SKAPETIS T, LEVIN L, KENNY DJ, DJEMAL S, MALMGREN O, CHEN YJ, TSUKISBOSHI M,ANDERSSON L. What are the important outcomes in traumatic dental injuries? Aninternational approach to the development of a core outcome set. Dent Traumatol. 2018; 34:4-11.
91. MASLAMANI M, JOSEPH B, GABATO S, ANDERSSON L. Effect of periodontal ligament removal with gauze prior to delayed replantation in rabbit incisors on rate of replacement resorption. Dent Traumatol. 2018; 34:182-187
92. PETTI S, GLENDOR U, ANDERSSON L. World traumatic dental injury prevalence and incidence, a meta-analysis-One billion living people have had traumatic dental injuries. Dent Traumatol. 2018; 34:71-86.
93. PETTI S, ANDREASEN JO, GLENDOR U, ANDERSSON L. The fifth most prevalent disease is being neglected by public health organisations. Lancet Glob Health. 2018; 6:e1070-e1071.
94. LAURIDSEN E, ANDREASEN JO, BOUAZIZ O, ANDERSSON L. Risk of ankylosis of 400 avulsed and replanted human teeth in relation to length of dry storage: A re-evaluation of a long-term clinical study. Dent Traumatol. 2019 Oct 20. doi: 10.1111/edt.12520. [Epub ahead of print] PubMed PMID: 31631495.
95. EDEN E, ONETTO JE, LAURIDSEN E, ANDERSSON L. Simplified Registration of Clinician-Important Traumatic Dental Injury Outcomes Using a New Index. Dent Traumatol. 2025 Jul 16. doi: 10.1111/edt.13086. Epub ahead of print. PMID: 40665855.